دسته ها: دانستنی‌های سلامتی

آیا ژن چاقی واقعا وجود دارد؟ حقایقی عجیب در مورد علت چاقی

چاقی در سراسر جهان در حال گسترش است، اما محققان کاملاً نمی­‌دانند علت چاقی چیست. در ادامه در نت‌نوشت، می‌پردازیم…

چاقی در سراسر جهان در حال گسترش است، اما محققان کاملاً نمی­‌دانند علت چاقی چیست. در ادامه در نت‌نوشت، می‌پردازیم به اینکه چگونه اگر ژن چاقی مسئول چاقی باشد، آرام آرام دچار افزایش وزن می­ شویم و همینطور چرا پدر و مادر چاق ما این میراث را تا آخر عمر برای ما باقی می­ گذارند.

در معنای ساده، به فردی لغت چاق اطلاق می­ شود که مقدار وزن بسیار زیادی ، عمدتاً ناشی از چربی، اطراف اندام­‌های بدنش داشته باشد. برای دریافت مقدار اضافه چربی، نیاز است فرد بیش از اندازه­ ای که بدنش به طور نرمال می­ سوزاند، کالری دریافت کند، که استنباط می­ شود دلیل آن، بی­ تحرکی و مصرف خوراکی­‌های دارای انرژی زیاد باشد.

از آن­جایی که محققین درحال آغاز فهمیدن معنای عمیق ­تری از چاقی هستند، این توضیح خیلی پیش پا افتاده نمی­‌تواند تمام حقایق مربوطه را برای‌مان آشکار کند.

فکر می­‌کنیم نیازی به متقاعد کردن شما نداشته باشیم که چاقی یک تهدید جدی برای سلامت محسوب می­‌شود، چراکه کاملاً اثبات شده است. با این وجود، وقتی انگشتان‌مان را روی نبض آخرین تحقیقات پزشکی می­‌گذاریم، خودمان را مقابل پنج حقیقت می­ بینیم که امسال ما را شگفت زده کرد!

با شنیدن این مطلب که بیش از هر یک نفر به ازای سه نفر آمریکایی چاق هستند و نرخ جهانی چاقی کودکان ده برابر دهه­ ۱۹۷۰ است، این پنج حقیقت درواقع به علل پشت پرده سرعت زیاد ما در چاق شدن و چگونگی تاثیر گذاشتن چاقی بر سلامت طولانی مدت، می­‌پردازد.

اضافه وزن آرام آرام

هیچ کس چاق به دنیا نمی‌آید، بلکه این چاقی است که در طول عمر کم کم سراغ ما می‌­آید و همانطور که پروفسور کلود بوکارد، از آزمایشگاه ژنومیکس انسانی در مرکز پژوهشی زیست پزشکی لس‌‌آنجلس، در نشریهNature ReviewsGenetics شرح می­‌دهد:

«شکل عادی چاقی در انسان، با دریافت سالیانه یک تا دو کیلوگرم در طی دوره پانزده تا بیست و پنج ساله، بسته به فرد، اتفاق می­ افتد. این روند افزایش وزن بدلیل آن که بین ۳۶۵ روز سال پخش می‌‌شود، اصلاً به چشم نمی‌­آید.)) او می­ افزاید: ((همین باعث می­‌شود نتوان به عوامل جلوبرنده چاقی پی برد. به نظر می­‌رسد یک نوع تعادل بین طبیعت و تغذیه فرد باشد.))

به توانایی خاص یک ویژگی که در چاقی دخیل است، پتانسیل چاق کنندگی می­‌گویند. خیلی از فاکتورها دارای پتانسیل چاق کنندگی هستند از قبیل بی­ تحرکی، ترجیح غذایی و پرخوری اما هیچ کدام از این­ها به تنهایی عمل نمی­ کنند بلکه ذاتاً با محیط اجتماعی و فضای زندگی فرد درآمیخته­ اند.

اینجا یک قسمت واقعاً جالب وجود دارد: تاثیر میزان مساوی کالری و فعالیت بدنی روی افراد مختلف، متفاوت است. این­ها همه درباره ترکیب این عوامل مختلف کنار هم می­‌باشد.

پروفسور جی.آلفردو مارتینز، از مرکز تحقیقاتی غذایی در دانشگاه ناوارا واقع در پامپولا اسپانیا، در مجله NaturesReviews Disease Primersمی­گوید: «تغذیه به طور قطع نقش کوچکی را بازی می­‌کند، اما تا هفتاد درصد تفاوت وزن بدن ما به فاکتورهای ژنتیکی برمی­‌گردد.»

علت چاقی :ژن چاقی یا چاقی بی­ تقصیر

برای تعداد معدودی از افراد چاق، یک مشکل ژنتیکی واضح و یک ژن چاقی ، علت اضافه وزن‌شان است. مسئولیت تا پنج درصد از چاقی‌­های مفرط که از دوران کودکی آغاز می­ شود با جهش ­هایی در ژن کدکننده گیرنده ملانوکورتین ۴ می­ باشد.

متهم دیگر، ژن مربوط به توده چربی یا ژن چاقیمی­ باشد. اما جدا از درصد کمی از مبتلایان چاقی که دارای جهش ­هایی در ژن­های مربوطه هستند، ما این حجم عظیم جهانی از افراد چاق را چگونه می­ توانیم توضیح دهیم؟

خیلی از پژوهشگران براین باورند که هریک از شمار زیادی از ژن­ها سهم کوچکی در مبتلا شدن دارند – که ترکیب آن­ها با یکدیگر به علاوه  سبک زندگی، منجر به چاقی خواهد شد.

پروفسور بوکارد طی متاآنالیزی که روی چندین مطالعه بزرگ مربوط به ژنوم در مقیاسی عظیم انجام داده است به ۱۱۸ جهش پی برده­است.

یک مطالعه جدیدی که در”آکادمی ملی علوم” منتشر شد به ردپایی از یک نوع ژن به نام ankyrin-B اشاره می­‌کند. تیم تحقیقاتی به رهبری دکتر وان بنت، استاد بیوشیمی دانشگاه پزشکی دوک دورهام کارولینای شمالی، بود. آن­ها دریافتند که تغییراتی در ژن ankyrin-B باعث وارد شدن مقدار بسیار زیادی از گلوکز به سلول­های چربی خواهد شد، که این خود باعث دوبرابر شدن حجم آن­ها می­ شود.

پروفسور بنت می­گوید: «ما دریافتیم که موش­های آزمایشگاهی دارای ژن­ های جهش یافته، بدون آن که در خوردن زیاده روی کنند، متحمل افزایش وزن می­ شوند و یک مکانیسم داخل سلولی خاص برای توضیح این اتفاق، وجود دارد. ما به این نوع چاقی، چاقی بی‌­تقصیر می­ گوییم.»

این که در انسان هم این روند رخ می­‌دهد یا خیر، همچنان اثبات نشده است. بنابراین اضافه وزن کم کم به سراغ ما می‌­آید و ژن­ های ما تاحدی مسئول ­اند. اما این روند به ما ختم نمی­ شود، و وزن ما تاثیر مستقیمی روی نسل بعد دارد.

چاقی به نقص مادرزادی برمی ­گردد

«هنگام دادن اولین تست پیش از بارداری، مشخص شده است که حدود نیمی از مادران باردار در آمریکا،  دارای اضافه وزن یا چاقی هستند»، این را دکتر مارتینا پرسون، از دپارتمان پزشکی در انستیتو کارولینسکا واقع در استکهلم سوئد می­گوید (از مقاله­ای در The BMJ”)

در مطالعه­ ای که بر روی بیش از یک میلیون تولد طی سال­های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۴  در سوئد صورت گرفته است، مشخص شده که نرخ ابتلا به ناهنجاری مادرزادی و نقص­های تولد، ۳٫۵ درصد بود. اما خطر به وجود آمدن چنین مشکلاتی، رابطه مستقیمی با وزن مادر دارد. دکتر پرسون می­ گوید: «این مطالعه با داده­ های فراوان، نشان داد که خطر ابتلا به ناهنجاری­های عمومی یا ناهنجاری­ های مربوط به اندام­های خاصی از بدن، به طور پیشرفت ه­ای با اضافه وزن و شدت چاقی افزایش می­ یابد.»

مادرانی که BMI بیش از ۳۵ دارند ۲۳ درصد بیش از مادران طبیعی در معرض به دنیا آوردن فرزندان دارای ناهنجاری هستند. برای مادرانی با BMI بیش از ۴۰، این خطر به ۳۷ درصد می­‌رسد.

مادران بزرگ، کودکان بزرگ

علاوه بر خطر بیشتر به دنیا آوردن کودکان ناقص، کودکانی که از مادران چاق به دنیا می­ آیند، بیشتر در معرض چاق بودن در زمان بدنیا آمدن هستند پدیده­ای که ماکروزومیا نامیده می­ شود.

ماکروزومیا کودکان را در خطر شکستگی استخوان­ها به هنگام به دنیا آمدن قرار می­‌دهد و همچنین میزان نیاز به عمل سزارین را بیشتر می­ کند. همین طور خطر ابتلا مادران به خونریزی­های طی به دنیا آمدن را زیاد می­ کند.

تحقیق صورت گرفته به وسیله دکتر کویلین ژاک، از شاخه اپیدمیولوژی در انستیتو ملی”یونایس و کندی شریور”بهداشت کودک و رشد انسان واقع در بتسودا در مریلند آمریکا، که این هفته در مجله JAMA Pediatrics منتشر شد، نشان می‌­دهد که چگونه ماکروزومیا حین بارداری بوجود می­‌آید.

این تیم تحقیقاتی دریافتند که کودکان تازه به دنیا آمده از مادران باردار استخوان­های بلند و سرهای بزرگی در آن­ها تکامل یافته است. تیم این حقیقت را خیلی سریع، یعنی از هفته ۲۱ بارداری از طریق سونوگرافی می­ توانستند مشاهده کنند. شکم جنین­ ها حول هفته ۳۲ بارداری بزرگتر بودند.

اگر شما هم این سوال را دارید که چرا چاقی می‌­تواند همچنین اثری داشته باشد، دکتر ژاک تئوری تیم پژوهشی را بدین گونه شرح می‌­دهد: «خانم­های بارداری که چاق هستند، مقاومت به انسولین بیشتری دارند، که این خود باعث تغذیه بیش از حد جنین و همینطور رشد بیش از حد نوزادان به هنگام تولد خواهد شد.»

اما وزن مادر تنها هنگام بارداری و زایمان اثر مخرب روی نوزاد نمی­ گذارد؛ یک میراث برای تمام طول عمر بچه باقی می­ گذارد.

میراث چاقی در ژن چاقی

تغذیه مادر و وزن مادر طی بارداری و شیر دادن می­‌تواند اثرات طولانی روی فرزندانش بگذارد.

پروفسور مارتینز می­گوید: «در دوره بارداری، افزایش وزن مادر به میزان اضافه، علی­ الخصوص اوایل بارداری(اولین بیست هفته) فاکتور تهدیدکننده­ ای جهت اضافه وزن کودکان محسوب می­ شود.»

این رخداد از این حقیقت ناشی می­‌شود که محیطی که درون آن جنین رشد می­‌کند تغییرات بلند مدتی بر کدهای ژنتیکی می­‌گذارد. این تغییرات اپی­ژنتیک به گونه­ ای تاثیر می­‌گذارند که روش کار ژن­ها را دستخوش تغییر می­ کنند.

برای مثال، تغذیه­ بیش از حد مادر حین شیر دادن می ­تواند منجر به تغییرات اپی­ژنتیکی ژن­های کلیدی در مسیر عرضه کردن انسولین(Insulin signaling Pathway)به عضلات شود که به صورت اختلال در حساسیت به انسولین در سنین بالاتر مشخص می­ شود. این گفته­ پروفسور مارک اچ. ویکرز – از انستیتو لیجین در اوکلند نیوزلند- بود که در Frontiers in Endocrinology منتشر کرده است.

اما پدران مستثنی نیستند؛ تغییرات اپی­ژنتیک به وسیله اسپرم حمل می‌­شود و می­ تواند یک خطر بالقوه ابتلا به چاقی درحال توسعه باشد.

بنابراین، چاقی دلیلی فراتر از خوردن بیش از اندازه کالری دارد.

اشتراک گذاری
برچسب ها: اضافه وزنبارداری با وزن بالاتغییرات ژنتیکیدلایل چاقیعلت چاقیمادران چاقماکروزومیا چیستمشکلات ژنتیکیمصرف انسولین در بارداریناهنجاری های مادر زادیناهنجاری های ژنتیکینوزادان چاقوزن نوزاد هنگام تولدچاقی شکمچرا چاق می شویمچه افرادی چاق می شوندژن ankyrin-Bژن چاقی

آخرین مطالب

  • ادبیات ایران

کتاب بودن با دوربین‌ مصاحبه با کاوه گلستان؛ زندگی‌ای برای پایه‌ی ثبت

کتاب بودن با دوربین، کاوه گلستان: زندگی، آثار و مرگ به کوشش حبیبه جعفریان در قطع رحلی با ۱۲۸ صفحه… بیشتر بخوانید

9 ساعت قبل
  • تلفن همراه

مقایسه گلکسی A30 با M30 کدام یک برترند؟

گلکسی M30 و گلکسی A30 دو مورد از بهترین اسمارت فون های میان رده‌ی سامسونگ در سال ۲۰۱۹ می باشند… بیشتر بخوانید

10 ساعت قبل
  • دانستنی‌های سلامتی

درمان زخم معده: باید و نبایدها و همه چیز راجع به روش های بهبود زخم معده

رژیم غذایی درمان طبیعی زخم معده به حساب نمی آید. اما اجتناب از برخی غذاها و خوردن برخی دیگر می… بیشتر بخوانید

10 ساعت قبل
  • دانستنی‌های سلامتی

درمان نفخ: چگونه با رژیم غذایی و سبک زندگی ورم معده را درمان کنیم؟

به التهاب و ناراحتی لایه مخاطی معده گاستریت و یا همان ورم معده گفته می‌‌ شود که راه های طبیعی… بیشتر بخوانید

11 ساعت قبل
  • آرت کیوسک

زندگینامه لیلی گلستان و معرفی آثار او

امروز ۲۳ تیر ماه است به همین مناسبت به زندگی نامه لیلی گلستان به مناسبت تولد اش می پردازیم. با… بیشتر بخوانید

1 روز قبل
  • ادبیات ایران

نقد داستان از روزگار رفته حکایت اثر ابراهیم گلستان؛ سنت و مدرنیته

در ابتدای نقد داستان از روزگار رفته حکایت نوشته ی ابراهیم گلستان به مختصری از بیوگرافی این نویسنده، کارگردان، مترجم… بیشتر بخوانید

1 روز قبل