ادبیات جهان

نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب نوشته‌ی لوییس کارول

نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب نوشته‌ی لوییس کارول

آلیس در سرزمین عجایب، کتابی است به قلم لوییس کارول انگلیسی که در سال ۱۸۶۵ منتشر شد. این کتاب که در واقع برای کودکان نوشته شده‌ است، داستان خیالی سفر دختری است به نام آلیس که به دنبال خرگوش سفیدی، وارد یک حفره در زمین‌ می شود و از بدو ورودش به این حفره، با سرزمین عجایب و ماجراهای عجیب رو به رو می شود.

رمان آلیس در سرزمین عجایب Alice in Wonderland کتابی است به قلم لوییس کارول انگلیسی Lewis Carroll که در سال ۱۸۶۵ منتشر شد. این رمان که در واقع برای کودکان نوشته شده‌ است، داستان خیالی سفر دختری است به نام آلیس که به دنبال خرگوش سفیدی، وارد یک حفره در زمین‌ می‌شود و از بدو ورودش به این حفره، با سرزمین عجایب و ماجراهای عجیب رو به رو می‌شود. در ادامه با نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب همراه نت نوشت باشید.

نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب نوشته‌ی لوییس کارول

در نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب باید گفت، سال‌ها بعد از انتشار، این اثر، الهام بخش پزشکان برای نام گذاری یک بیماری شد به نام سندروم آلیس در سرزمین عجایب. در واقع مبتلایان به این بیماری توانایی تشخیص اندازه‌ی واقعی و اصلی اجسام را نداشتند و آن ها را کوچک تر و یا بزرگ تر  اندازه‌ی واقعیشان مشاهده می‌کردند. درست مشابه همین اتفاق را در رمان آلیس در سرزمین عجایب هم داریم که آلیس از وقتی پایش را در سرزمین عجایب می‌گذارد، با خوردن معجون یا بیسکوییت یا هر خوراکی دیگری از این سرزمین، جثه اش تغییر می‌کند و بزرگ یا کوچک می‌شود.

بیشتر بخوانید: نقد رمان ابله The Idiot اثر ماندگار فئودور داستایفسکی

طراحی جلد رمان آلیس در سرزمین عجایب - اولین نسخه 1865

طراحی جلد رمان آلیس در سرزمین عجایب – اولین نسخه ۱۸۶۵

شاید در نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب بتوان گفت: در واقع داستان لوییس کارول داستان بزرگ شدن و کوچک شدن است. و به نوعی این تغییر اندازه‌ها زاویه‌ی دید آلیس را نسبت به اتفاقات اطراف و کاراکترهای اطرافش تغییر می‌دهد. جالب اینجاست که این‌بزرگ و کوچک شدن بعد از ورود آلیس به حفره شکل می‌گیرد و در جای جای داستان، آلیس برای رسیدن به یک هدف و تطبیق با سرزمین عجایب، مجبور است اندازه اش را تغییر دهد.

بیشتر بخوانید: تحلیل رمان سقوط نوشته‌ی آلبر کامو

نکته‌ی دیگر اینجاست که لوییس کارول نیز به این بیماری مبتلا بود اما از آن مطلع نبود تا در نهایت روانپزشک انگلیسی به نام جان تاد، بیماری وی را شناسایی و کشف کرد. در نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب باید گفت: داستان با یک اتفاق شروع می‌شود و با تمایل کودکانه‌ی آلیس برای عبور از حفره ای کوچک و ورودش به دنیایی دیگر ادامه می‌یابد. به نوعی می‌توان گفت که الیس با ورود به حفره، به آرزوهای غیرواقعی و حتی دست نیافتنی و نامحسوس و عجیبش می‌رسد و با موجودات عجیب در سرزمینی رویایی آشنا می‌شود.

به تعبیری در نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب می‌توان گفت: کارول با هدف آموزش و در کنارش سرگرمی بچه‌ها، به نوعی، بازیه منطق را شکل می‌دهد. منطقی که، کارکرد آن در وهله‌ی اول، داشتن ایده‌ای شفاف است و بعد قراردادن ایده ها در  موقعیت سازمان یافته و در انتها شناخت و اصلاح اشتباهاتی است که در استدلال هایمان پیش می‌آید و عامل سردرگمی است. اگر با همین روال برویم جلو در می‌یابیم که سرزمین عجایبی که آلیس در آن پا می‌گذارد، پر از آشفتگی است. به صراحت می‌توان گفت دلیل آشفتگی آلیس در طول سفرش به سرزمین عجایب، خود همین سرزمین عجایب است؛ چرا که تمامن دنیایی با عجیب، رویایی و غیرمنطقی و تصادف محور رو به رو است.

اما نکته‌ی حائز اهمیت در نقد آلیس در سرزمین عجایب اینجاست که گرچه آلیس خودش را در جهان عجیب و تازه‌ای می‌یابد و تجربیات و انتظارات را نقض می‌کند ولی در عین حال می‌کوشد تا مسائل را از طریق تجربه، مشاهده و آگاهی درک کند و منطق مطرح شده را بوسیله‌ی کشف و تجربه گرایی پاسخگو باشد.

بیشتر بخوانید: نقد رمان رگتایم Ragtime، شاهکار‌ E. L. Doctorow ادگار لورنس دکتروف

تصویر سازی Jessie Willcox Smith مربوط به رمان آلیس در سرزمین عجایب 1923

تصویر سازی Jessie Willcox Smith مربوط به رمان آلیس در سرزمین عجایب ۱۹۲۳

در بررسی و نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب به نکته‌ی دیگری بر می‌خوریم؛ لوییس کارول در واقع آلیسِ کودک را وارد دنیای جدیدی می‌کند که بزرگسال هم در آن وجود دارد ولی به هیچ وجه او را هم‌سطح بزرگسال به حساب نمی‌آورد. شاید آلیس را بتوان دختر بچه ای در نظر گرفت که زندگی با بزرگسالان و چهارچوب های رفتاری خاص و سبک و سیاق زندگی و طبقه‌ی اجتماعی اش، کودکی اش را دچار معناباختگی کرده است و فقط مجبور است از اسلوب و فرمایشات بزرگسالان الگو برداری کند. شاید رفتن به پایین از حفره خرگوش یکی از رویدادهای مهم و تاثیرگذاری است که به تعبیری می‌تواند معنای بازگشت دوباره آلیس به کودکی گم‌شده و معنا باخته اش باشد. به نوعی در ادامه‌ی نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب می‌توان گفت: دنیای سرزمین عجایبی که آلیس در آن پا می‌گذارد، دنیای ذهن آلیس است.

بیشتر بخوانید: نقد رمان لیدی ال Lady L. نوشته‌ی رومن گاری

داستان رمان آلیس در سرزمین عجایب، درباره‌ی بزرگ شدن است و بزرگ شدن می‌تواند تراژیک و سخت و ترسناک باشد. در واقع نکته‌ی دیگری که بوجود می‌آید در نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب این است که به زعم نویسنده، کودک همواره مورد تهدید قرار می‌باشد. و اولین تهدیدی که او را به خطر می‌اندازد، دنیای بزرگسالان است. کودکانی که کارول در در آلیس در سرزمین عجایب خلق می‌کند، فارق از نوع موجودیت و وجودیتشان، در هر حال مورد تهدید بزرگسالان هستند. از ابتدای ورود آلیس به سرزمین عجایب و داستانی که برداران دو قلو تعریف می‌کنند گرفته تا انتهای اثر و محاکمه‌ی آلیس در دادگاه. در این‌ اثر، تهدید و وضعیت شکنندگی کودک همه جانبه است.

آلیسِ کودک، حتی از نظر منطق و فکر کردن هم مورد تهدید دنیای بزرگسالان قرار می‌گیرد. این کودک باید سال ها کوشش کند تا منطق دنیای بزرگسالان را تشخیص دهد و درک کند تا بتواند به زندگی اس ادامه دهد. در واقع نکته ای که در نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب شفاف می‌شود این است که تلاش بی وقفه و ادامه دار کودک، از کودکی را می‌بینیم تا بتواند زنده بماند و زندگی کند در این دنیای عجیب و غریب. اینجاست که به وضوح می‌توان گفت دیگر این اثر را نمی توان فقط رویایی و زیبا و کودکانه دانست بلکه فی الواقع با داستانی ترسناک مواجه ایم که شاید به ظاهر خوش رنگ و لعاب باشد ولی در بطن قضیه این چنین نیست.

در انتهای نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب باید اضافه کرد که این اثر، در واقع داستان کودکی است که می‌خواهد قواعد و اصول دنیای جدید را یاد بگیرد و این دنیای جدید همان دنیای بزرگسال است که آلیس مجبور است برای ادامه‌ی بقایش، قواعد و اصول این دنیا را یاد بگیرد.

بیشتر بخوانید: نقد رمان مرشد و مارگاریتا نوشته‌ی میخائیل بولگاکف

نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب نوشته‌ی لوییس کارول

نقد رمان آلیس در سرزمین عجایب نوشته‌ی لوییس کارول

برای درج دیدگاه کلیک کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو بالا