عرق سرد کاری از سهیل بیرقی
سینما

نگاهی به فیلم عرق سرد کاری از سهیل بیرقی، زنانی که پیش تر از مردان دویده اند

نگاهی به فیلم عرق سرد کاری از سهیل بیرقی، زنانی که پیش تر از مردان دویده اند! زن در تاریخ ایران، سرگذشت پر فراز و فرودی را داشته و مسیرهای پر و پیچ و خمی را طی کرده است و هنوز هم در حال گذر از این جاده ی پر سنگلاخ می باشد.

زمان مطالعه: ۱ دقیقه

زن در تاریخ ایران، سرگذشت پر فراز و فرودی را داشته و مسیرهای پر و پیچ و خمی را طی کرده است و هنوز هم در حال گذر از این جاده ی پر سنگلاخ می باشد. از دوره ی مادر شاهی پیش از باستان و تغییر رفته رفته ی جامعه از زن سالاری به مرد سالاری، تا حکم رانی اش در شاه نشین اندرونی های زمان قاجار و وضعیت در حال گذارش از پهلوی تا به امروز، نمایان گر چنین سرگذشت و مسیری برای زنان ایران هست. این راه نه چندان آسان در همه ی زمینه ها از جمله هنر نیز دیده می شود. البته در این میان، بودند زنانی که با شهامت و حتا از خودگذشتگی چراغ راه را به آیندگان نشان دادند. قمرالملوک وزیری به عنوان نخستین خواننده زن و صدیقه (روح انگیز) سامی نژاد به عنوان نخستین بازیگر زن ایرانی مسلمان نمونه هایی از پیشگامان هنر زنان می باشند. گرچه قمرالملوک وزیری در هجوم تهمت ها قرار گرفت اما با استمرارش در آواز خوانی بیان داشت که تنها صداست که می ماند.

آیینه تهران

صدیقه (روح انگیز) سامی نژاد نیز گرچه پس از ایفای نقش در دو فیلم دختر لر ساخته ی ادشیر ایرانی و شیرین و فرهاد اثر عبدالحسین سپنتا با موج منفی بیشتر مردم زمانه ی خویش مواجه و تا آخر عمر خانه نشین شد، اما اگر چنین زنانی در تاریخ هنر این کشور نبودند، هیچ گاه مسیر برای دیگر زنان هنرمند، هموار نمی شد. گرچه این راه هنوز هم آنی نیست که باید باشد و زنان امروزی تا حدی ولو اندک از حقوق خویش آگاهی یافته اند و تا جایی که می توانند سعی بر احقاق آن دارند. نمونه اش را می توان در حرکات اعتراضی شان مبنی بر جلوگیری از ورودشان به ورزشگاه ها و تلاششان برای تماشای بازی های فوتبال تیم کشورشان در کنار مردان دانست.

فیلم عرق سرد، دومین تجربه ی کارگردانی سهیل بیرقی نیز چندان از موضوعات گفته شده در بالا دور نیست و به جایگاه قانونی زن در ایران پرداخته است. وی با روایت داستان افروز اردستانی (باران کوثری) کاپیتان تیم ملی فوتسال و منع سفرش برای انجام مسابقات فینال بازی های آسیایی توسط شوهرش یاسر شاه حسینی (امیر جدیدی) که مجری صدا و سیماست نقدی به حقوق نادیده انگاشته شده و البته طبیعی زن در جامعه و قانون می پردازد.

عرق سرد کاری از سهیل بیرقی

عرق سرد کاری از سهیل بیرقی

عرق سرد یکی از بهترین سکانس های افتتاحیه را در بین جشنواره سی و ششم فیلم فجر را داراست. سکانس افتتاحیه در فیلم ها نقش مهمی دارند چرا که به نوعی مخاطب را آرام آرام با فضای درونی فیلم آشنا می کنند و مختصاتی از داستان و شخصیت ها را به او نشان می دهند و بعد وارد جریان روایت اصلی می کنند. در اصل، سکانس افتتاحیه در فیلم، مانند مقدمه ی کتاب و مقاله و یا پیش ورودی در معماری رفتار می کند. اتفاقی که کم تر در سینمای ایران رخ می دهد و فیلم ها با شروع بی مقدمه و ناگهانی شان فرصتی برای ورود مخاطب به فیلم نمی دهند. از این رو عرق سرد امتیاز ویژه ای را داراست، چرا که با نمایش چند نما از شخصیت اصلی داستان افروز، مانند پوشیدن کفش و لباس ورزشی و آماده سازی خویش برای انجام بازی، در عین حالی که ما چهره ی او را نمی بینیم و بیشتر نماها از پشت و یا سیلوئت هستند، آشنایی کلی از او و پیشه اش دریافت می کنیم.

عرق سرد از جمله فیلم هایی است که به مسائل روز زنان و جامعه اشاره کرده است و جنبش های مجازی مثل راه انداختن انواع هشتگ ها و مصاحبه با شبکه های خبر ماهواره ای نسبت به موضوع خاصی را مورد نقد قرار داده است و آن ها را جوهای زودگذری بیان کرده که پس از مدتی فراموش می شوند. کماینکه ما در فیلم هم می بینیم که هیچ کدام از این حرکت ها، گرهی از کار افروز باز نمی کنند و درنهایت خود اوست که می تواند برای خودش کاری کند. این امر همان طور که وکیل افروز، پانته آ (لیلی رشیدی) بیان می دارد، ممکن است در آگاهی بخشی مردم نسبت به سوژه ای خاص و یا درک زنان از حقوقشان موثر باشد، اما آن قدر تحت تاثیر جو قرار می گیرد و گذراست که کارکرد عمیقی برای حل مشکل پیدا نمی کند.

همچنین بیرقی در فیلم تازه ی خویش به موضوع زنان علیه زنان نیز پرداخته است. چرا که در جامعه تنها مردان نیستند که حقوق زنان را نادیده می انگارند، بلکه بسیاری از زنان نیز اعتقادی به حقوق هم جنس های خویش ندارند و در مقابل آنان می ایستند. کاراکتر مهرانه نوری (سحر دولت شاهی) به عنوان سرپرست تیم ملی فوتسال زنان نمونه ی چنین زنانی است. او نه تنها حرکت و فعالیتی برای حل شدن مشکل افروز نمی کند، بلکه تا جایی پیش می رود که او را از تیم اخراج می کند. که به لحاظ ظاهر و چادر و مانتوها و روسری های رنگارنگ و وسواس شدیدش روی تایپ لباس، بسیار شبیه به شخصیت ملیحه با بازی بهنوش بختیاری در فیلم اول سهیل بیرقی به نام من می باشد.

در مقابل چنین شخصیتی البته دوست صمیمی افروز به نام مصی (هدی زین العابدین) قرار دارد که تا جایی که می تواند برای افروز مایه می گذارد. بیرقی با دخیل کردن به جا و مناسب موارد جدیدی مثل اسنپ، تلگرام و اینستاگرام و … هویت امروزی به اثرش بخشیده و آن را شناسنامه دار کرده است. این امر داستان را برای مخاطب، صمیمی تر می کند و باعث ارتباط بیشتر و قوی تر وی با فیلم می شود.

ریتم روان و درست عرق سرد که در دستان تدوین گر بهرام دهقانی و محمد نجاریان بوده، از امتیازات دیگر فیلم می باشد که آن را شیوا و سلیس کرده و از پرگویی رهانیده است. مشخصه و مولفه ی سینمای سهیل بیرقی، در دیالوگ نویسی های عجیب و غریب و به اندازه آن است. دیالوگ ها در فیلم به همان میزان که مخاطب باید در جریان امور قرا بگیرد بیان می شوند، در حالیکه شکل مکالمه ی عادی را به خود می گیرند و از دل فیلم بیرون نمی زنند و تصنعی نمی شوند. همچنین دیالوگ ها هستند که بسیاری از حس ها و حال و هوای شخصیت ها را بیان می دارند و به پردازش آن ها کمک می کنند. در کنار شخصیت پردازی با دیالوگ و دادن لحنی خاص نسبت به هر شخصیت مثل تلفظ ناصحیح تلگرام و اینستاگرام توسط مهرانه و یا لحن مجری گویانه ی یاسر، طراحی صحنه و لباس نیز به شخصیت پردازی کمک شایانی کرده است. لباس های مهرانه که پیش تر گفته شد و کت های براق و مجری وار یاسر و لباس اسپرت و امروزی افروز و تتوی دستش بیان گر درون شخصیت ها و طرز تفکرشان نیز می باشد؛ نکته ای که در فیلم من هم دیده می شد و اثر را تاثیرگذار تر می کرد.

از دیگر نکات کارگردانی وی، بازی گرفتن های جدید و خوبی از بازیگرانی است که پیش تر شناخته شده اما در این قالب جای نگرفته بودند. به بیانی دیگر بیرقی، روی دیگر بازی بازیگرانش را به نمایش می گذارد. اتفاقی که در من برای لیلا حاتمی و بهنوش بختیاری افتاد و جلوه ای از بازی شان به نمایش گذاشته شد که تا پیش از این دیده نشده بود.

در عرق سرد نیز مخاطب با روی دیگری از بازی امیر جدیدی و سحر دولت شاهی آشنا می شود. تا پیش از این امیر جدیدی در شمایل پسری لوتی و بامرام و دل نازک ظاهر شده بود، اما در اینجا با مردی رو به رو هستیم که اصلا هم دل رحم نیست و به شدت یادآور نقش ناصر ملک (محمدرضا فروتن) در فیلم قرمز اثر فریدون جیرانی می باشد. سحر دولت شاهی نیز تاکنون در قالب چنین زن مذهبی نرفته بود و کاراکترش تا حدی یادآور زن زندان بان (رویا تیموریان) در فیلم زندان زنان ساخته منیژه حکمت بود. همچنین باران کوثری نیز به خوبی نقش زنی عاصی و در عین حال مقاوم را ایفا کرده است.

سهیل بیرقی از جمله کارگردانان مردی است که مسائل روز زنان را به خوبی می شناسد و کاراکترهای ویژه ای به آن ها در فیلم هایش می بخشد. آذر (لیلا حاتمی) در من جزو معدود آثاری است که در عین حالی که زنی خلاف کار و کاربلد و بد وومنی را ارائه می دهد، هم دلی مخاطب را هم به دست می آورد. همیمن افروز عرق سرد از اولین زنان ورزشکار سینمای ایران است که تا جایی که می تواند پای حق خویش می ایستد و از زنانگی اش دفاع می کند. به یاد بیاوریم سکانس تاثیر گذاری را که پس از منع بازی در فوتسال، با مردان دیگری در زمین چمن فوتبال بازی می کند و از این روی عقده هایش را فریاد می کشد و از زن بودنش بدون هیچ دیالوگی و تنها با همگام شدنش در برابر مردان دفاع می کند و اینجاست که کارگردان از جنسیت گذر می کند و به نگاهی برابر و انسانی می رسد. از این رو می توان گفت پس از آنکه بهرام بیضایی زنان اساطیری و قدرت مند سینمای ایران را خلق کرد، سهیل بیرقی می تواند نویدبخش کارگردانی باشد که جلوه های دیگری از زن را در آثارش به نمایش بگذارد.

عرق سرد کاری از سهیل بیرقی

عرق سرد کاری از سهیل بیرقی

به کانال تلگرام نت نوشت بپیوندید به صفحه اینستاگرام نت نوشت بپیوندید

پاوو

برای درج دیدگاه کلیک کنید

پاسخی بگذاید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو بالا