سینمای جهان

فیلم Asako I & II ساخته‌ی رویوسوکی هاماگوچی؛ آفتاب تازه‌رس، رشته‌های ابر را پنبه کرد…

فیلم Asako I & II

فیلم Asako I & II (یا Netemo sametemo) اثری رمانتیک بر پایۀ داستانی تکراری است که فرم روائیِ متفاوتی دارد. ساختار فیلم Ryusuke Hamaguchi بر پایۀ یک رشته تصادفات بنا شده است که در منطق دنیای فیلم به بار می‌­نشیند و از کلیشه­‌های مرسوم تبعیت نمی­‌کند. در این متن به نقد فیلم Asako I & II خواهیم پرداخت، با نت نوشت همراه باشید.

فیلم Asako I & II ساخته‌ی رویوسوکی هاماگوچی

آشنائی آساکو و باکو دو شخصیت اصلی فیلم در نیمۀ ابتدائی، درست در نمایشگاه عکسی اتفاق می­‌افتد که در آن آساکو به شکلی تصادفی با عکسی از دو دختر بچۀ کاملاً شبیه به هم برخورد می‌کند و ناخودآگاه به طرف مضمون نهفتۀ آن جذب می‌­شود.

عکس فوق که سیاه­ و­ سفید است، با تداعی فرم نگاتیو در عکاسی، خاصیت نور تاریک را منعکس می‌­کند که در بطن هنر تاریک قابل درک است. هنری که می­‌تواند زوال و زوایای شیطانی زندگی روزمره را افشا کند. در ادامه، اولین برخورد و رویاروئی باکو و آساکو که به یک آشنائی موقت و ناپایدار می‌­انجامد، در جریان موقعیت تنش ­زای آتش بازی بچه ­ها اتفاق می‌­افتد که از ابتدا با اغتشاش و ناآرامی همراه است.

عشقی که از همان ابتدا با تنش همراه است، به همراه ویژگی ­های هنر تاریک در فریم ­های عکس ­های سیاه ­و ­سفید، پیشگوئی کنندۀ پایان نافرجامِ رابطه است. در فیلم Asako I & II آشنائی آساکو با روهی (Ryôhei) نیز به شکلی اتفاقی در نمایشگاه عکسی از همین عکاس ادامه میابد که به سرانجامی مبهم گره می­‌خورد و ساختار پیشگوئی کنندۀ عکس­‌ها را واضح­ تر می‌­کند.

بیشتر بخوانید: سریال چرنوبیل Chernobyl: هدف ما خوشحالی تمام بشریت است!

تحلیل فیلم آساکو I & II ساختۀ رویوسوکی هاماگوچی؛

تحلیل فیلم آساکو I & II ساختۀ رویوسوکی هاماگوچی؛

Ryusuke Hamaguchi به زیبائی توانسته است مرز بین دنیای واقعی و دنیای رؤیاوار را در فیلم به شیوه ­ای آشکار کند که در واقعیت امپرسیونیستی فیلم حل شود. عشق آساکو و باکو که بیشتر به رؤیا و خواب می‌­ماند تا واقعیت با حضور گاه و بیگاه و ناگهانی باکو با آن شمایل و لباس­‌های سفید که در هاله­‌ای نورانی فرو می‌رود به خوبی پرداخت شده است.

شیوه‌ای که از دید آساکو قابل درک است و فرو رفتن خام دستانه­‌اش را در عشقی واهی برجسته می­ کند. در مقابل، نیم بیشتری از فیلم به رابطۀ روهی و آساکو می‌­پردازد که با حضور روهی به واقعیت یک زندگی و رابطۀ رمانتیک، نزدیک ­تر و قابل احترام ­تر است.

در صحنۀ دورهمی روهی،کوشی هاشی، مایا و آساکو که قرار است با یک مهمانی آشنائی مفرح مواجه باشیم با تغییر ناگهانی فضا مواجه می‌­شویم که به نوعی پِری ِپتی می‌­انجامد. ارسطو معتقد است، پری پتی تغییر ناگهانی امری است که می­ بایست به نتیجۀ برعکس آن نائل آید. واقعه ­ای که روهی و مایا برای یک آشنائی موفق ترتیب داده ­اند، رفته ­رفته به واقعه­‌ای بر­عکس تبدیل می­ شود که ذات آشنائی را زیر سؤال می‌­برد و به جای جذب کردن به دفع کردن می‌­انجامد.

فیلمساز هم در این سکانس و هم در سکانس انتخاب باکو به جای روهی و فرار آساکو با باکو و هم در سکانس تصادف باکو و آساکو با موتور، به واژگونی مایه ­هائی بر اساس اعتقاد حاکم دست می‌­زند. در این نوع فضاسازی معادلات تماشاچی بهم می‌­ریزد و انتظاراتش عقیم می­ ماند.

بیشتر بخوانید: فیلم JT LeRoy ساخته‌ی جاستین کلی؛ غرامت مضاعف

تحلیل فیلم آساکو I & II ساختۀ رویوسوکی هاماگوچی؛

تحلیل فیلم آساکو I & II ساختۀ رویوسوکی هاماگوچی؛

در فیلم Asako I & II یا حتی اگر بیدارم کنی، واقعیت زندگی درونی شخصیت­‌های اصلی همچون اسامی­ شان (آساکو به معنای صبح و باکو به معنای گندم) با واقعیتِ طبیعتِ ارگانیک به شکل منحصربفردی گره می‌­خورد. در صحنه ­ای که روهی به امید دیدار آساکو که قبلاً رابطه­‌اش را با او تمام کرده استْ به تماشای نمایش مایا می‌­رود، ناگهان صحنۀ نمایش برای لحظاتی توسط عنصر ارگانیک زلزله به لرزه در می‌­آید و تماشاچیان متفرق می‌­شوند.

بلای طبیعی زلزله، به مثابۀ یک موقعیت تنش ­زا با اغتشاش و تنش در رابطۀ آساکو و روهی، بهم می‌­آمیزد و واقعیت زندگی درونی را با زندگی طبیعت ارگانیک یکی می‌­کند. در نهایت، بعد از پرسه زنی ­های بی­ هدف باکو در خیابان، در انتهای روز که به شب گرائیده است و خیابان­ها هنوز مملو از عابران هراسان است،

در میان ازدحام جمعیت به شکلی تصادفی با آساکو برخورد می‌­کند و این بار آساکو است که به تنش اتمسفر حاکم بر فضا، پایان می­ دهد و صحنه در وصال و آرامش غریبی فرو می‌­رود. در صحنۀ پایانی، بعد از صحبت ­های آساکو با ایکو که به یک راه حل نهائی برای آساکو می‌­انجامد، باز هم با یک عنصر ارگانیک مواجه می­ شویم، بارش باران. باران که بعنوان یک موهبت الهی قلمداد می‌شود و اغلب عنصری تطهیر کننده است در نماهای بعد، باز هم به هیجان و ریتم پرتنش فیلم می‌­افزاید و رویاروئی آساکو و روهی را زمینه ­سازی می‌­کند؛

در حالیکه روهی هنوز مملو از خشم و ناباوری است و از آساکو گریزان است. تنش بین این دو در نمای ماورائی و‌های انگل، در حالی رو به عطوفت و صلح می‌رود که ابرها رفته رفته به حاشیه می‌روند و خورشید لایه­‌های مراتع سبز اوزاکا را در ریتمی آرام و درونی روشن می­ کند؛ گوئی پیام آور رستگاری آساکو و پیوند دوباره­  شان است.

بیشتر بخوانید: فیلم A Dog’s Way Home ساخته‌ی چارلز مارتین اسمیت؛ بِلا در جستجوی خانه

تحلیل فیلم آساکو I & II ساختۀ رویوسوکی هاماگوچی؛

صحنۀ خداحافظی باکو و آساکو نیز در کنار دریا اتفاق می‌­افتد؛ در حالیکه آساکو از حماقت و بی وفائی­‌اش نسبت به روهی نزد باکو اعتراف می­ کند، تنها آمبیانس دریا را بعنوان نوعی صدای ارگانیک و خارج از متن می‌­شنویم. در فیلم Asako I & II بعد از ترک باکو، آساکو خود را به دریا می­ رساند.

دوربین در نمائی بسته تصویری از چهره‌ی ملتهب آساکو ثبت می‌کند و بعد او را که در امتداد دریای سهمگین و متلاطم قدم بر می‌دارد دنبال می­ کند، تا شخصیت از کادر خارج می­ شود و دوربین دقایقی بر دریای متلاطم فوکوس می‌­کند.

تعبیری استعاری از شباهت دنیای درونی آساکو به دریا که پیچیدگی ‌ها و شخصیت چند­­ بعدی وی را پررنگ می‌کند. دریائی که هم می­تواند آرام و باوقار زیر نورهای قوی خورشید بدرخشد و هم می­ تواند سنگدل، تاریک و ویرانگر باشد؛ همچون عشق که ماهیت سازنده و ویرانگریِ توأمان دارد.

تحلیل فیلم آساکو I & II ساختۀ رویوسوکی هاماگوچی؛

تحلیل فیلم آساکو I & II ساختۀ رویوسوکی هاماگوچی؛

در پایان فیلم Asako I & II در نمائی دو نفره از آساکو و روهی وقتی روهی به بالا آمدن آب و کثیف بودن رودخانه اشاره می­کند، باز هم تشبیه استعاری رودخانه به آساکو برجسته می‌شود. وقتی آساکو در کمال تعجب به زیبائیِ همین رودخانه ایمان دارد، باز هم خصوصیات هنر تاریک متجلی می‌­شود.

جلوه ­ای از نیروهای شیطانی و ویرانگر که در بطن عناصر زیبا و آرام با فریبندگی همراه است و به یک دیالکتیک می‌­انجامد. آساکو نیز در بطن شخصیتش با یک تضاد دست و پنجه نرم می­کند و سرنوشت تراژیکش که با هامارتیا گره می‌خورد، او را از شخصیت‌های پیرامونش جدا و بیگانه می­ سازد.

فیلمساز به زیبائی، تنهائی و بی­پناهی آساکو را در پلانی نمایان می­ کند که تنها، مستأصل و در سادگی محض به دنبال گربۀ خانگیش در میان علفزار است. نمای بعد که نمائی نسبتاً طولانی و لانگ است، آساکو را نشان می‌­دهد که در میان وسعت همان عناصر ارگانیکِ مراتع سبز و رودخانه­ای سیال در بگراند، بی­پناه و مستأصل ایستاده است و در میان باد آرامی که می‌وزد به زوایای پنهان سرنوشت محتومش می­ نگرد…

 

منتشر شده در روزنامه‌ی اعتماد /  ۷ مرداد ۱۳۹۸

برای درج دیدگاه کلیک کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو بالا