هنر

مروری بر زندگی آیدین آغداشلو به بهانه انتشار کتاب از پیدا و پنهان

مروری بر زندگی آیدین آغداشلو

از پیدا و پنهان شامل گفت و گوهایی با آیدین آغداشلو است. این گفت و گوها توسط اصغر عبدالهی و محمد عبدی با او صورت گرفته است.

کتاب از پیدا و پنهان شامل گفت و گوهایی با آیدین آغداشلو است. این گفت و گوها توسط اصغر عبدالهی و محمد عبدی با او صورت گرفته است. اولین جلسه ی مصاحبه در اواخر آذرماه ۱۳۷۶ و آخرین آن در خرداد ۱۳۷۸ انجام می گیرد. کتاب از پیدا و پنهان یک دیباچه دارد و در ادامه گفت و گوها در سیزده جلسه تنظیم شده اند و در انتها سال شمار زندگی آیدین آغداشلو است. در ادامه با معرفی کتاب از پیدا و پنهان با نت نوشت همراه باشید.

آیدین آغداشلو نقاش، گرافیست، نویسنده و منتقد ایرانی است که در تاریخ ۸ آبان ۱۳۱۹ در محله ی آفخرا رشت متولد شد. پدرش محمد بیک آغداشلو و مادرش ناهید آغداشلو از مهاجران قفقازی هستند که به ایران مهاجرت کرده اند.

کتاب از پیدا و پنهان ؛ گفت و گوی بلند آیدین آغداشلو با اصغر عبداللهی و محمد عبدی

مصاحبه کنندگان در دیباچه ای اول کتاب از پیدا و پنهان اذعان می دارند که شاید این کتاب با گفت و گوهای مرسوم متفاوت باشد. آن ها سعی نکرده اند که دائماٌ سوال کنند، تنها جرقه ای زده اند و اجازه داده اند تا او حرف بزند و هر جا که حرف های آیدین آغداشلو در مورد آن موضوع خاص تمام شد جرقه ی بعدی. کتاب از پیدا و پنهان به وجوه مختلف شخصیت، کار و زندگی او می پردازد. و در کنار زندگی شخصی او به گذر فرهنگ و تاریخ و ادبیات و هنر این مرز و بوم از زاویه دید مشاهدات و تحقیقات او پرداخته می شود.

مروری بر زندگی آیدین آغداشلو

گفت و گو با دوران کودکی آغداشلو آغاز می شود. پدر آیدین آغداشلو در سال ۱۳۳۰ فوت می کند و تنها سه سال بعد از فوت پدر یعنی در چهارده سالگی او وارد بازار کار می شود و نقاشی می کشد و می فروشد. و این آغاز کار هنری اوست. او از شانزده سالگی کار گرافیکی را آغاز می کند. و از سن چهارده، پانزده سالگی با خریداری قطعه خطی از اسدالله شیرازی، شروع به خریداری و گردآوری مجموعه هایی از خوشنویسی و نگارگری و سایر هنرهای ایرانی می کند مجموعه ای که بعدها، در سال ۱۳۵۴ همه ی آن صد و بیست سی عدد کتاب و قطعه خط و مینیاتور را به موزه نگارستان فروخت.

«گاهی اوقات هم که خط صدمه خورده ی ارزانی پیدا می کردم که با بودجه ام می خواند، می خریدم و اغلب با قرض و قوله. سنم که بیش تر شد، شهرت بیشتری در راسته ی عتیقه فروش ها پیدا کردم و بعدها خط های مجموعه ام به سی چهل قطعه رسید، ملزم شدم درباره ی دوره ها و شیوه ها و خوشنویس ها تحقیق کنم و ادامه دادم تا به امروز، تحقیق را و نه خریداری را ! »

آیدین آغداشلو در سال ۱۳۴۲ همکاری خود را با مجله ی « اندیشه و هنر» آغاز می کند. و شروع به نوشتن نقدهای ادبی و هنری در حوزه های مختلف می کند. و همین امر باعث آشنایی او با چهره های مختلف مهم ادبی، سیاسی آن زمان شد از جمله محمد علی سپانلو، احمد رضا احمدی، بیژن الهی و خیلی های دیگر. نوشته های آغداشلو در زمینه ی فرهنگ و هنر ایران و جهان، نقد فیلم، داستان، سفرنامه ها و مصاحبه های مختلف است که در نشریات مختلف به چاپ رسیده است . مجموعه این آثار در دوره های مختلف در کتاب های مختلف به صورت مجموعه به چاپ رسیده است.

«انتشار مجله ی اندیشه و هنر باعث شد صاحب درک و تجربه ای بشویم که در شرایطی دیگر ممکن نمی شد. نگاه که می کنم، می بینم به جز چند نفری از نسل قبلی- کسانی مثل نیما یا هدایت- تقریباً با همه ی بزرگان نسل خودمان آشنا شدیم، بزرگانی که در طول سال ها هم چنان بزرگ ماندند و بزرگانی که کوچک و کوچک تر شدند و شاید بنیانشان از همان خشت و گلی بود که هیبت و ارتفاع نداشت، ولی تاب سیلاب را- سیلاب گذشت زمان را- نمی آورد. این فرصتی بود که ما توانستیم وجوه مختلف فرهنگ در حال تکوین و رشد سال های چهل را از نزدیک بشناسیم و لمس کنیم.»

او در سال ۱۳۴۶ در سال آخر تحصیل از ادامه ی تحصیل در رشته ی نقاشی در دانشگاه تهران انصراف می دهد. و فاصله ی بین سال های ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۷ در هنرستان هنرهای زیبای پسران و دانشکده ی هنرهای تزئینی درس می دهد. در فاصله ی سال های ۱۳۵۹ تا ۱۳۸۱ در دانشکده ی هنر دانشگاه الزهرا، دانشگاه آزاد و دانشگاه کرمان نیز تدریس می کند. معلمی نیز بخشی دیگر از وجوه شخصیت اوست. بخشی که او خود می گوید:

«راجع به معلمی ام خیلی کم صحبت کرده ام. دیگران هم معمولا با این وجه کار من کمتر برخورد جدی کرده اند. انگار که معلمی که کرده ام به خاطر گذران زندگانی و اهمیت چندانی نداشته است. در صورتیکه فکر می کنم در میان کارهایی مختلفی که دنبال کرده ام، معلمی مقام عمده ای داشته است.»

در سال ۱۳۶۰ تا سالیان سال کلاس خصوصی طراحی و نقاشی خود را اداره می کرد. او در کلاس های خود همواره سعی کرده است به هنرجویان بیاموزد تا دنیا را با چشم خودشان ببینند. شناختن هنر، لمس مفهوم هنر به عقیده ی او مهم تر است از یاد دادن نقاشی گل و سیب و گلابی و او همواره تلاش کرده است که این مفاهیم را به هنرجویان خود آموزش دهد. او شاگردان بسیاری را تربیت کرده است. که بسیاری از آنها نقاشان قابلی هستند.

مروری بر زندگی آیدین آغداشلو

مروری بر زندگی آیدین آغداشلو

آیدین آغداشلو در تمامی سال های فعالیت خود تنها سه بار در ایران نمایشگاه نقاشی به تنهایی برگزار کرده است. نخستین آن در سال ۱۳۵۴ در انجمن ایران و آمریکا در تهران بود. دومین آن نمایشگاه انفرادی طراحی های روی جلد در بی ینال گرافیک موزه ی هنرهای معاصر در سال ۱۳۷۸ و سومین آن در سال ۱۳۹۲ در گالری اثر در تهران. البته او در نمایشگاه های مختلفی در سراسر دنیا شرکت کرده است.نمایشگاه گروهی هنر معاصر ایران در نمایشگاه کریستیز لندن، نمایشگاه انفرادی آثار نقاشی و گرافیک در دانشگاه مدیترانه ی شرقی، نمایشگاه گروهی گالری آرتا در تورنتوی کانادا تنها چند نمونه از این نمایشگاه ها هستند.

آثار هنری آیدین آغداشلو نمایش اندیشه ی مرگ، فنای تدریجی است. دو مجموعه ی خاطرات انهدام و سال های آتش و برف از جمله مهم ترین مجموعه های هنرهای نو در ایران به شمار می رود. او در این کتاب به شرح کامل نقاشانی که او از آن ها تاثیر پذیرفته می پردازد و همچنین در مورد پیدایش ایده و تفکر نقاشی های خود شرح می دهد. او به طور کلی در مورد دوره های مختلف و نقاشی هایی که کشیده است می گوید که همیشه به شدت متعهد بوده است که هر آن چه را که دوست دارد بکشد. چیزهایی که دیوانه وار دوستشان داشته است. کاشی های شکسته، صورت مادرش، هنر ایرانی از این جمله اند.

«در نتیجه نقاشی بازتاب وسوسه های زندگی آدم می شود از دفتر عمر آدم. پس اگر نقاشی عین زندگی است، باید باعث شود آدم تغییر کند، بیش تر بفهمد، بیش تر بداند و ابعاد تازه تری را کشف و درک کند. »

او خود را همیشه نقاش فیگوراتیو می داند. اما با بررسی آثارش می توان دید که او ابعاد تازه ای به نقاشی فیگوراتیو داده است. او در آثار خود جز به جز یک فیگور را می کشد و بعد خط می زند، پاره می کند و یا مچاله می کند. او در این مصاحبه در پاسخ به پرسش های مصاحبه گران سعی می کند تا بیابد که چطور مرثیه خوان انهدام شده است؟

«وسوسه ی «انهدام» را در من می توان جای دیگری هم ردیابی کرد. در آدمی که کارشناس آثار هنری قدیمی است و یاد گرفته به دنبال اصالت ها و ارزش های محفوظ باشد و هر کجا که حس کند ارزشی فراموش شده یا حق اثری به جا نیامده، خط های نفیسی مچاله شده اند، نقاشی هایی زخمی و پوسته، پوسته شده اند، دلش به درد بیاید.»

در فصل های دیگر کتاب از پیدا و پنهان از او درباره ی زندگی شخصی، نقاشان ایرانی، سینما، ادبیات داستانی، غیر داستانی، شعر، سیاست، موسیقی ایران و جهان، روشنفکر و روشنفکران ایرانی سوال می پرسند. آغداشلو خود به عنوان کسی که تاریخ هنر درس می دهد با نگاه تحلیلی و پرسش گر به بررسی روند تاریخی این هنرها می پردازد. و بعنوان کسی که خود شاهد اتفاقات مختلف اجتماعی، هنری، فرهنگی و سیاسی بوده است این نظریات تئوری را با تجربیات خود می آمیزد. و همین عامل در کنار خوش سخن بودن او به شیرینی این گفت و گو ها می افزاید. او انسان جامع الاطرافی است و در زمینه های مختلف هنری بسیار دیده، شنیده، خوانده و تحقیق کرده است. خود او در مورد این جامع الاطرافی این طور می گوید:

«فکر می کنم این بخشی از آن حرص و ولعی بود مختص آدم هایی که در کشورهای عقب افتاده زندگی می کنند و می دانند چه قدر کم و کسری دارند و منبعی هم در دسترسشان نیست و ناچارند همه چیز را خودشان یاد بگیرند و هر چاله ای را پر کنند – که شاید هم زیادی حرص می زدند و بسیاری از اوقات هم لازم نداشتند. شاید در یک جامعه ی با سر و سامان که منابع زاد و در دسترس اند، لازم نباشد که آدم خودش همه چیز را شخصاٌ کشف کند! ولی ماها گمان کردیم که سفری طولانی در پیش داریم که سفر خطیری است و توشه ی راه باید پر و پیمان باشد، چون از کجا معلوم که به چه چیزی، چه وقتی احتیاج پیدا خواهیم کرد؟»

مروری بر زندگی آیدین آغداشلو به بهانه انتشار کتاب از پیدا و پنهان

مروری بر زندگی آیدین آغداشلو به بهانه انتشار کتاب از پیدا و پنهان

آیدین آغداشلو از ابراهیم گلستان، شمیم بهار، نیما یوشیج، جلال آل احمد، صادق هدایت و بسیاری دیگر و نقش آن ها در زمینه ای که در آن مشغول به کار بوده اند، از تاثیری که بر نسل خود و نسل های بعدی خود گذاشته اند در این کتاب حرف زده است.

از پیدا و پنهان در کنار شناساندن ابعاد مختلف زندگی و شخصیت و کار آیدین آغداشلو، سیر فرهنگ و هنر و تاریخ ایران و گاه جهان است، از زاویه ی دید یکی از بزرگترین نقاشان معاصر ایرانی. که بسیار خوانده، دیده و شنیده است و همواره سعی کرده است تا حاصلی بدهد و نقشی سازنده در فرهنگ و هنر مردم ایران داشته باشد.

«چون دیدم یک جایی باری مانده روی زمین و کسی بر نمی داردش، و به خودم گفتم پس باید خودت بَرَش داری. جانش را نداری و با اصلا به تو مربوط نیست، باشد، ولی بار نباید روی زمین بماند. هول و هراس و دل شوره ی همه ی بارهایی که روی زمین مانده است رهایت نمی کند؛ هر بیست انگشت دست و پا را فرو می کنی توی سوراخ هایی که آب سد دارد از آن ها نشت می کند و الان است که دیواره بشکند. پس میخ می مانی و می چسبی به سد! منظره ی مضحکی است از دور، اما راه حل دیگری هم در جا به عقلت نمی رسد. فقط حواست جمع این می شود که سد نشکند. آرمان شریفت به ظاهر مسخره ات غلبه می کند. سد هم اگر شکست، شکست و خوشحالی که کار خودت را کرده ای! دارم توجیه می کنم؟ نمی دانم. اما از آل احمد یاد گرفتم که خوب است آدم ساکت نماند.»

از آیدین آغداشلو چندین کتاب به چاپ رسیده است که برخی شامل نقاشی های، برخی حاصل تحقیقات او و برخی دیگر مجموعه مقالات و نقد های او است که در زمان های مختلف در نشریات گوناگون به چاپ رسیده است. تک چهره ها، از خوشی ها و حسرت ها، برگزیده ی نقاشی ها، آقا لطفعلی صورتگر شیرازی، سال های آتش و برف برخی از آثار او هستند.

برای درج دیدگاه کلیک کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو بالا