دانستنی‌های سلامتی

تشخیص دروغگویی با اسکن مغزی در دادگاه ها ، آیا امکانپذیر است؟

تشخیص دروغگویی با اسکن مغزی

پلی­ گراف جریان الکتریکی در پوست، ضربان قلب و تنفس را طی مطرح نمودن یک سری سوالات، در نظر می ­گیرد و برای تشخیص دروغگویی می ­سنجد. فرض بر آن است که نشانه های بالارونده و پایین­ رونده در این اندازه­ گیری ­ها، حاکی از دروغ ­گویی فرد می باشد.

متخصصان می­ گویند که نتایج حاصل از ام.آر.آی عملکردی (Functional MRI) از پلی­ گراف ­ها یا گراف ­های چندتایی برای تشخیص دروغگویی صحیح ­تر است. اما تحقیقات بیشتری لازم است تا بتوان به اینگونه اقدام ­ها برای تشخیص دروغگویی استناد علمی کرد. برای بررسی بیشتر این موضوع در ادامه با نت نوشت همراه باشید.

تشخیص دروغگویی با اسکن مغزی

دکتر دنیل دی.لانگلیبن، از سرپرستان محققانی است که در حوزه­ تشخیص دروغگویی فعالیت می ­کنند. او هم ­اکنون دانشیار روانپزشکی دانشکده­ علوم پزشکی پرلمن از پنسیلوانیا و هم­چنین متخصص مرکز پزشکی ستاد سربازان ارتش می­ باشد. پس می توان پرسید که آیا در چشم­ انداز آینده، جایگاهی برای استفاده از این شیوه در صحن دادگاه­ ها وجود دارد؟

او گفت: “بله، اما در حال حاضر این فقط یک حدس و گمان است. ما گراف ­های چندتایی داریم که سطح صحت نتایج تشخیص دروغگویی از شانس صرف بیشتر است. برخی از افراد بر این باورند که این روش، صد در صد عاری از هرگونه خطا است. اما براساس گزارشی که از آکادمی ملی علوم آمریکا به دست ما رسیده است، این شیوه، نه صد در صد، بلکه در حدود ۷۵ درصد مواقع، نتایج صحیح به دست می­ دهد. بنابراین با اینکه پلی­ گراف روش خوبی است، اما به اندازه کفایت، قابلیت استفاده در زندگی واقعی روزمره افراد را ندارد. اگر ام.آر.آی عملکری بتواند این موضوع را اثبات کند، بدین معنی خواهد بود که راهی به سوی موفقیت در برابر ما وجود دارد. یک نمونه، استفاده از این شیوه برای بررسی  وقوع کشت و کشتاری قابل توجه در مریلند بود.

گری اسمیث، تکاور سابق ارتش که ۵ سفر مختلف به افغانستان و عراق داشت، تحت یک آزمایش در مورد ارزیابی صحت اعترافاتش پیرامون اتهام به قتل هم اتاقی­اش قرار گرفت. وکیل مدافع وی، امیدوار بود که نتیجه­ ام.آر.آی عملکردی، درستی ادعای اسمیث را ثابت کند. قاضی دادگاه گفت: “این شیوه، بسیار جذاب است. اما با مطرح ­شدنش به عنوان یک دلیل و مدرک، مخالفم.”

لانگلیبن و جاناتان جی.هاکون، پی.اچ.دی و استادیار روان­شناسی ایالت پنسیلوانیا، مقاله ای را تحت عنوان «پلی ­گراف و ام.آر.آی عملکردی در تشخیص دروغگویی » در سال ۲۰۱۶ و در نشریه روانپزشکی بالینی منتشر کردند.

لانگلیبن اظهار دارد: “ما یک تفاوت ۱۲ تا ۱۷ درصدی بین پلی­ گراف و ام.آر.آی عملکردی، البته به نفع ام.آر.آی عملکردی، ثابت کرده ­ایم. یک ام.آر.آی عملکردی، می ­توانست جهت شناسایی و تشخیص دروغگویی حتی بهتر از پلی­گراف عمل کند؛ اما نمی­ توانست پاسخ یک سوال اساسی را بدهد: آیا این روند بررسی می ­تواند در فرآیندهای قانونی برای همیشه مورد استفاده قرار بگیرد؟ چراکه در بحث مسائل قانونی، ما به یک سطح کاملا متفاوتی از صحت و درستی نیاز داریم.”

پلی­ گراف در برابر اسکن مغزی برای تشخیص دروغگویی

پلی­ گراف که بیش از ۵۰ سال پیش معرفی شد، جریان الکتریکی در پوست، ضربان قلب و تنفس را طی مطرح نمودن یک سری سوالات، در نظر می ­گیرد و می ­سنجد.

فرض بر آن است که نشانه های بالارونده و پایین­ رونده در این اندازه­ گیری ­ها، حاکی از دروغ ­گویی فرد می باشد. اگرچه نتایج حاصل از پلی ­گراف در بیشتر نظام­ های قضایی ایالات متحده، غیرقابل استفاده است؛ اما ۳۰ سال است که در دنیای کسب­ و کار ،برای سنجش قبل از استخدام کارمندان جدید، مورد استفاده قرار می ­گیرد. پلی ­گراف ­ها همچنین به طور گسترده­ ای در بررسی فعالیت های دولتی و همینطور در مکان ­هایی که کالا باید از گمرک ترخیص شود، مورد استفاده قرار می ­گیرند.

دکتر لانگلیبن می­ گوید: “پلی­ گراف ­ها، فغالیت ­های سیستم عصبی محیطی را که بسیار پیچیده هم می ­باشند، به ما نشان می ­دهند (که البته به پارامترهای بسیار کمی محدود می ­شوند). ام.آر.آی عملکردی، با قدرت تفکیک بیشتر، چه در بعد زمان و چه در بعد مکان، به بررسی توده ­های بی شماری از مغز می ­پردازد. اگرچه هیچ­ یک از دو روش نام ­برده دربرابر دروغ، نتایج یکسانی تولید نمی ­کنند، اما انتظار داریم فعالیت مغزی، در این شیوه­ ها، به عنوان یک نشانگر اختصاصی ­تر مطرح شود؛ و این چیزی است که من اعتقاد دارم ما به آن دست یافته­ ایم.”

با این وجود، بعضی از متخصصان در امور قانونی، به کارکرد این اسکن ­های مغزی به عنوان شناساگر تشخیص دروغگویی فرد، مشکوک هستند.

هنری تی.گریلی، متخصص و استاد علوم قضایی دانشگاه استنفورد در کالیفرنیا و سرپرست مرکز علوم قضایی و علوم زیستی این دانشگاه، گفت: “هر مطالعه ­ای باید به تنهایی و جداگانه مورد بررسی قرار بگیرد؛ اصلاً هم اهمیتی ندارد که محقق آن مطالعه یا تحقیق، چقدر حرفه­ ای و کارآمد باشد. اگر ۵ گروه تحقیقاتی، مطالعه لانگلیبن را کپی کنند، من حس بهتری نسبت به آن پیدا خواهم کرد؛ چرا که بیش از ۲۸ نفر را درگیر خود کرده است. از طرف دیگر، در هنگام انجام آزمایش، دروغ­ هایی که به وسیله مردمی که می­ دانند مورد تحقیق قرار گرفته ­اند، احتمال دارد با دروغ­ هایی که این افراد در زندگی حقیقی خود می­ گویند، خیلی متفاوت باشد.”

گریلی افزود: “این، یک مشکل بسیار سخی است. ما نمی ­توانیم در خیابان ­ها بگردیم و مردم را مجبور به دادن این آزمون بکنیم و انتظار داشته باشیم دروغ­ هایی که آن ­ها می گویند، همان دروغ­ های حقیقی باشد که در زندگی عادی شان می ­گویند. حتی پلی­ گراف نیز خیلی هم خوب نیست. این روش در تقریباً همه دادگاه ­های ایالات متحده آمریکا، به اندازه کافی جهت قضاوت خوب نیست و اکثر متخصصان بر این باورند که حتی به اندازه ­ای که خارج از دادگاه استفاده می ­شود، نباید استعمال گردد. این، مهم­ ترین نکته است: حتی اگر بهتر بودن ام.آر.آی عملکردی از پلی­ گراف حقیقت داشته باشد، برای تصمیم­ های جدی، خیلی مناسب نیست.”

گریلی اظهار دارد که در تمامی جلسات دادگاه های که این شواهد به نمایش گذاشته می ­شوند، پس از شنیدن اظهارات شاهدین، کارکرد ام.آر.آی عملکردی رد می­ شود؛ چرا که نتایج حاصل از آن، به اندازه کافی درست نیستند و این آزمون ­ها، هیچ­گونه برنامه یا پروتکل خاصی را دنبال نمی ­کنند.

در ادامه، او می­ افزاید: “بررسی این گواهی ها و شواهد، زمان بسیار زیادی را مصرف می ­کند و کج ­فهمی ­های بیشماری را ایجاد می­ کند که در نهایت، ارزش کار با این روش ها را زیر سوال می­ برد.”

چگونه اسکن ­های مغزی برای تشخیص دروغگویی را ارزیابی کنیم؟

یک رادیولوژیست با لانگلیبن درباره نیاز به ارزیابی پیشرفته ام.آر.آی عملکردی در خارج از آزمایشگاه، موافق است.

دکتر پراتیک موخرجی، استاد رادیولوژی و مهندسی بیولوژیک است. او می گوید: “این روش ­ها در موارد دادگاهی مربوط به زندگی واقعی افراد، به شرطی که تحت شرایط دقیق علمی قرار گرفته باشند، قابل استفاده است. از آن­جایی که این مسئله، بخشی از فرآیند تحقیق است، پذیرش هرگونه نتیجه در دادگاه تا تایید کامل آن، نیازمند بررسی است. این قضیه مانند سدهای اخلاقی دربرابر استفاده از روش های تحقیقاتی جدید در امور پزشکی است.”

موخرجی می گوید که استانداردهای خاصی باید برای غلبه بر شک­ و شبهه ­های پیرامون پذیرش نتایج حاصل از ام.آر.آی عملکردی اتخاذ شوند.

  • صحیح بودن: روش مورد سنجش، باید مقادیر کم و قابل قبولی از نتایج مثبت کاذب یا منفی کاذب احتمالی را داشته باشد.
  • مورد اعتماد بودن: این روش مورد بحث، بایستی میزان قابل قبولی از شکست احتمالی را دارا باشد.
  • عمومیت: آیا روش اتخاذشده برای همه سنین، همه سطوح بهره هوشی، در آن ­هایی که با مشکلات ذهنی دست ­و پنجه نرم می ­کنند، در افرادی که تحت درمان داروهای موثر بر روح و روان هستند و در افرادی که قبلاً سابقه صدمه ناحیه سر و بیماری­ هایی از جمله سکته، زوال عقلی و… داشته اند، قابل استفاده است؟
  • مقاومت در برابر اقدامات مخرب نتیجه: اگر طی اسکن مغز، کمی سرتان را تکان دهید، برای برباد دادن نتایج ام.آر.آی عملکردی، کافی است.

موخرجی اظهار دارد:” روش­ های تصویربرداری بهتری برای مغز و همچنین یک ارزشیابی دقیق­ تر از نظر علمی، که تحت شرایط واقعی زندگی فرد باشند، نیاز است. حتی اکثر مطالب و مرجع­ های علمی که در حال حاضر از ام.آر.آی عملکردی برای تحقیقات مربوط به اعصاب و روان به صورت آکادمیک بهره می­ برند، عملا بازدهی ندارند. تاکید بر بهبود و توسعه استفاده از ام.آر.آی عملکردی جهت افزایش تولیدات و بازدهی بیشتر می ­باشد.”

لانگلیبن، چگونه ام.آر.آی عملکردی را خارج از آزمایشگاه مورد آزمون قرار می ­دهد؟ او می ­گوید: “خیلی شبیه است به روشی که از پلی ­گراف در ژاپن استفاده می شود؛ شخصی با تخصص متناسب، هر مورد ارزیابی دروغ­گویی را بررسی و یک پرسش­ نامه حاوی پاسخ­ های بله یا خیر ترتیب می ­دهد که تفاوت را بین فرد مجرم و فردی که در حال آزمون دادن است، به بیشترین مقدار خود برساند.”

چرا دادگاه ­ها از پذیرش ام.آر.آی عملکردی برای تشخیص دروغگویی ممانعت می­ کنند؟

قضات برای آن که اجازه استفاده از روش ام.آر.آی عملکردی یا پلی­ گراف را در دادگاه­ های خود بدهند، استانداردهای فرای (۱۹۲۳) و داوبرت (۱۹۹۳) را به کار می ­گیرند.

هر دادگاهی که از استاندارد فرای پیروی می کند، باید تعیین کند که روش مورد استفاده برای به دست آوردن شواهد و تشخیص دروغگویی ،در کل توسط متخصصان امر تایید شده است یا خیر؟

در صورت انتخاب استاندارد داوبرت، قاضی مربوطه در وهله اول، این مطلب را مورد قضاوت قرار می ­دهد که آیا شهادت علمی متخصص امر، براساس استدلال و دلیل و برهان است یا براساس شیوه­ شناسی (Methodology)؛ که اگر براساس شیوه­ شناسی باشد، باید از لحاظ علمی، معتبر باشد و بتوان از آن در موارد مختلف استفاده کرد.پ

استاندارد فرای در بسیاری از ایالت ­ها و دادگاه ­های فدرال به دلیل ترجیح بر استفاده از روش داوبرت، رها شده است. درعین حال، جوئل هوئیزنگا، کارمند خصوصی شرکت مغز راستگو کالیفرنیا، کسی که روش ام.آر.آی عملکردی را بر روی تکاور سابق ارتش، گری اسمیث انجام داد؛ هم ­اکنون درحال کارکردن بر روی آزمایشی مربوط به قتل، از طریق طرحی موسوم به بی ­گناهی می ­باشد.

هوئیزنگا، ام.آر.آی عملکردی را روشی مناسب و ارزشمند برای ارزیابی میزان صداقت فرد می­ داند.

او گفت: “آکادمی ملی علوم آمریکا، گزارشی ارائه کرد که نتیجه آن، این بود: هیچ­ کدام از فناوری­ های استفاده شده که تا الان در زمینه مسائل جنایی در دادگاه­ ها مورد استفاده قرار گرفته ­اند، به جز آزمون DNA، درست و سودمند نبوده اند.”

او اضافه کرد: “در ایالات متحده، زندانیان با گزارش­ های ارائه شده توسط شاهدان عینی، اعدام شده اند که ۶۵ درصد از شواهد ارائه شده، صحیح بوده اند. در حال حاضر، یک جنگ قدرت بین علم و قانون وجود دارد؛ قانون، با گسترش جمعیت انسانی، دارد به پیروزی بزرگی دست می­ یابد.”

گریلی خاطرنشان کرد که مشاهدات مبتنی بر تجزیه و تحلیل DNA برای تعیین هویت، یک فرایند علمی ساده­ تر می ­باشد.

او اظهار داشت: “دو گزارش از آکادمی ملی علوم آمریکا و یک برنامه اف.بی.آی، حاکی از این هستند که دارند پروتکل ­هایی برای استفاده از ام.آر.آی عملکردی در آزمایشگاه­ های پزشکی قانونی، پیش از پذیرش آن به طور گسترده، تهیه می­ کنند. اگر کشف دروغ­ گویی برمبنای ام.آر.آی عملکردی، خیلی کاربردی باشد؛ که من شانس این احتمال را ۵۰-۵۰ می ­دانم؛ اتفاق­ های مشابه­ این اقدام باید رخ بدهند.”

ابزاری شگفت ­انگیز

اندرو جزیک، وکیل مدافع امور جنایی از مریلند که وکالت گری اسمیث را برعهده داشت، ام.آر.آی عملکردی موکلش را در دومین دادگاه­ش در سال ۲۰۱۲ به نمایش حضار گذاشت. اما قاضی دادگاه، اجازه بررسی آن را نداد.

اسمیث، دوبار جنایتکار شناخته شد و البته اتهامات وارده بر وی، دوبار مورد بررسی قرار گرفت. او گفت: “من درخواست کردم اتهامم به قتل غیرعمد و به خطر انداختن جان فرد دیگر که ناخواسته صورت گرفت، تقلیل یابد. من هنوز هم به بی­ گناهی ­ام معتقدم. تقریباً یک دهه از زندگی­ ام را از دست داده­ ام؛ ۶ سال در زندان و ۳ سال در حبس خانگی.”

قدمی دیگر برای از پی گرفتن روند دادگاه، شنیدن اظهارات فرد خاطی، مقابل دادگاه است. اما اسمیث برای نیل به این هدف، باید ۱۸ تا ۲۴ ماه منتظر بماند.

اسمیث، هم­ اکنون درحال اتمام دوره دانشگاهی ­اش است، به عنوان کارمند امور قضایی برای جزیک فعالیت می ­کند و حتی در کلاس­ های درس علوم قضایی شرکت می ­کند.

جزیک، ام.آر.آی عملکردی را یک ابزار شگفت­ انگیز می­ داند. او بیان می ­کند: “برای تن دادن به یک آزمون، نیاز به کمی جرئت است؛ آن زمان که به شما گفته شود آزمون مذکور، چیزی نیست که شما بتوانید در اینترنت خود پیدا کنید و به سادگی از پس آن بر بیایید یا اینکه بتوانید در آن تقلب کنید. اگر کسی مایل به دادن این آزمون باشد، می­ تواند به عنوان یک نشانگر قابل توجه برای این ایده باشد که او به بی ­گناه بودنش اعتقاد دارد.”

جزیک می­ افزاید: “ام.آر.آی عملکردی، هنوز یک روش قابل استناد و پذیرش برای تشخیص دروغگویی  نیست؛ اما روشی جالب است که می­ تواند مورد بهره ­مندی قرار گیرد.”

برای درج دیدگاه کلیک کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو بالا