فیلم جاده قدیم کاری از منیژه حکمت
سینما

تحلیل فیلم جاده قدیم کاری از منیژه حکمت ، زنی در جاده‌ی دو طرفه!

تحلیل فیلم جاده قدیم کاری از منیژه حکمت ، زنی در جاده‌ی دو طرفه! جاده قدیم ، جدیدترین ساخته منیژه حکمت و به گفته خودش در نشست رسانه ای فیلم آخرین ساخته اش می باشد. بنابراین می توان فیلم را پایانی بر سه گانه ی زنان او دانست.

زمان مطالعه: ۱ دقیقه

جاده قدیم، جدیدترین ساخته منیژه حکمت و به گفته خودش در نشست رسانه ای فیلم آخرین ساخته اش می باشد. بنابراین می توان فیلم را پایانی بر سه گانه ی زنان او دانست. منیژه حکمت پیش از این، دو فیلم بلند داستانی دیگر به نام های زندان زنان و سه زن را با محوریت مسائل مربوط به زنان، کارگردانی کرده بود. فیلم جاده قدیم نیز در امتداد دو ساخته ی پیشین او قرار می گیرد و این بار سراغ موضوعی رفته که پیش تر، کم تر به آن پرداخت می شده است و چندی است با ساخت فیلم هایی چون “هیس! دختر ها فریاد نمی زنند” به کارگردانی پوران درخشنده، خانه دختر ساخته “شهرام شاه حسینی” و “فروشنده” اثری از “اصغر فرهادی” فضای بازتری برای روایت و بیان چنین داستان هایی ایجاد شده است؛ تجاوز جنسی به زنان.

اگر در “هیس! دختر ها فریاد نمی زنند” و “خانه دختر“، زن قربانی این آزار متهم می شد و سرنوشت تلخی پیدا می کرد و در “فروشنده” بیش تر از آنکه به مصائب و اثرات روانی چنین حادثه ای بر زن بپردازد به دیدگاه اطرافیان نسبت به این موضوع و چگونگی برخورد با شخص متجاوز می پرداخت، “منیژه حکمت” در جاده قدیم با قرار دادن زن به عنوان شخصیت محوری داستان به تاثیرات روانی و جسمی تجاوز بر زن و ارائه راهکاری برای چگونگی برخورد خود و خانواده و اطرافیانش نسبت به این موضوع می پردازد و از این منظر نگاه روانکاوانه تری را نسبت به سایر آثار گفته شده داراست. گرچه گاهی این نگاه در برخی جاهای فیلم گل درشت و بیش از حد تکرار می شود اما بودنش بهتر از نبودنش است.

وسواس پاکیزگی مدام مینو (مهتاب کرامتی) که خود را در قالب حمام رفتن های بیش از حد، شستن چند باره ی دست ها، تمیز کردن خانه نشان می دهد نمونه ای از اثرات روانی چنین حادثه ای بر وی می باشد. همچنین دوری کردن و روی برگرداندن و جداکردن محل خواب و جلوگیری از تماس با شوهرش بهرام (آتیلا پسیانی) از دیگر موارد روانکاوانه ی شخصی است که مورد تجاوز قرار گرفته است. چرا که زن به لحاط روانی به دلیل این رابطه ی ناخواسته، خود را و پیرامونش را آلوده می بیند و سعی بر تمیر کردن آن می کند که در پس ظاهر آن خود را تطهیر کند. چنین شخصی نیز از تماس با هر مردی حتا شوهرش روی گردان است، چرا که برایش تداعی کننده آن تجاوز خواهد بود.

از نمونه های دیگر اثرات روانی بر چنین شخصی، کابوس های مداوم و ترس از هر چیزی است که تداعی کننده تجاوز می باشد. به عنوان مثال ترس از چاقویی که دخترش شیدا (ترلان پروانه) با آن سالاد درست می کند و پراید سیاهی که جلوی او پارک می کند نمونه چنین مواردی است. پراید مشکی و چاقو دو ابژه ای هستند که در فیلم با تعرض ارتباط داشته اند. در برخی موارد، همان طور که پلیس آگاهی هم در فیلم بیان می دارد ممکن است قربانیان این حادثه به دلیل فشار شدید روحی و روانی دست به خودکش بزنند.

در دو سکانس “جاده قدیم” می بینیم که مینو سعی بر پرت کردن خویش از بالکن خانه دارد که البته در هر دو بار این اتفاق رخ نمی دهد. همچنین فیلم ساز برای رهایی از چنین کابوس ها و اثرات روانی، مراجعه نزد روانکاو و نه روانپزشک را پیشنهاد می دهد که کار بسیار پسندیده ای است. نام فیلم نیز به صورت نمادین برخورد و نگاه جدیدی را نسبت به موضوع تجاوز بیان می دارد و می گوید چشم پوشی و سرکوب این حادثه برای بی آبرو نشدن و مواردی از این دست راه حلی را پیش نمی برد و چنین رویکردی، راهی است که در قدیم پیش می گرفته اند. امروزه با بیان و ابراز آن نه تنها باعث بی آبرویی شخص و خانواده اش نمی شود بلکه با گفتن آن و مراجعه پیش روانکاو، شخص قربانی، سلامت روانی خویش را دوباره باز می باید و بر بیماران روانی جامعه نیز افزوده نمی شود و خانواده و جامعه را به سلامت روان پیش می برد.

“منیژه حکمت” بر خلاف چندی از فیلم سازانی اعم از زن یا مرد که درباره ی زنان و فمنیسم فیلم می سازند، چهره ای خشن و هیولاگونه ای از مرد در “جاد قدیم” نشان نمی دهد. بلکه مردان فیلم که خود را در قالب همسر، فرزند و پدر شوهر نشان می دهند، بسیار منطقی، مهربان و همراه شخصیت زن می باشند و به هر روی خواستار کمک به مینو هستند. همان قدر که مینو در فیلم به عنوان شخصیتی قدرتمند و زن مدیر بانک و حتا خانه، با درایت و منظم و کاربلد معرفی می شود، مردان هم افرادی قوی و کاردان نمایش داده می شوند. بنابراین ما با یک نگاه برابری جنسیتی در فیلم رو به رو هستیم که از ویژگی های بسیار خوب و مثبت آن می باشد.

اما از نکات مثبت فیلم که بگذریم، متاسفانه ایرادهایی هم نیز به آن وارد است که در ادامه به آن ها خواهیم پرداخت. یکی از این ایرادها چگونگی روند بهبود شرایط روحی و روانی مینو است. ما از بد بودن تا خوب شدن او، حالت میانه ای را نمی بینیم. در حالیکه او چندان حال خوشی ندارد، وقتی از سقط عروسش (هدی زین العابدین) و ارائه ی وام های غیرقانونی در بانک اش اطلاع می یابد، چون سوپر وومنی وارد میدان می شود و از تمامی این کارها جلوگیری می کند و مسائل را حل می کند. قدرت او در این سکانس ها با توجه به تعریف نشدن پیش زمینه محکم و درست از بهبودی او کمی گل درشت از آب در آمده است و این بخش فیلم را کمی غیر قابل باور می کند.

“جاده قدیم” ایراد های فنی کمی نیز ندارد. دیزالوهای سکانس افتتاحیه سر میز شام که بدون کارکرد منطقی گذر زمان یا کارکرد دیگری به کار می روند نمونه ای از این اشکال ها می باشد. همچنین کیفیت ضعیف بافت بصری تیتراژ فیلم که در شب جاده قدیم می گذرد و لانگ شات هایی که از خیابان ولیعصر گرفته می شود با کیفیت و بافت بصری دیگر بخش های فیلم، همگون و هماهنگ نمی باشد. تدوین فیلم نیز از دیگر مواردی است که به آن آسیب رسانده است و شتابزدگی در آن دیده می شود. شاید اگر تدوین دوباره ای روی فیلم انجام بگیرد با اثر دلنشین تری مواجه شویم. “جاده قدیم” نمونه ی فیلمی است که حرف های بسیار خوبی برای گفتن دارد اما متاسفانه نمی تواند چندان خوب حرف بزند و همین از اثرگذاری اثر می کاهد.
شانس سیمرغ جاده قدیم ساخته منیژه حکمت؛
مهتاب کرامتی برای بهترین بازیگر نقش اول زن

فیلم جاده قدیم کاری از منیژه حکمت

فیلم جاده قدیم کاری از منیژه حکمت

به کانال تلگرام نت نوشت بپیوندید به صفحه اینستاگرام نت نوشت بپیوندید
برای درج دیدگاه کلیک کنید

پاسخی بگذاید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو بالا