ادبیات ایران

تحلیل رمان رهش نوشته‌ی رضا امیرخانی ؛ تهران گَرِ گورِ بی درخت

تحلیل رمان رهش نوشته‌ی رضا امیرخانی ؛ تهران گَرِ گورِ بی درخت

در ابتدای معرفی و تحلیل رمان رهش (با تلفظ صحیح: رَهِش و به نگارش نویسنده: ره‌ش) نوشته‌ی رضا امیرخانی به مختصری از بیوگرافی نویسنده‌ی آن می‌پردازیم. رضا امیرخانی متولد ۱۳۵۲ در تهران، نویسنده و منتقد ادبی ایرانی است. او تحصیلات خود را در رشته‌ی مهندسی مکانیک در دانشگاه صنعتی شریف در سال ۱۳۷۴ به پایان رسانده است. اولین رمان او با نام ارمیا در سال ۱۳۷۴ منتشر شده است. و بعد از آن رمان دیگر او در سال ۱۳۷۸ با نام منِ او منتشر شده است.

بیشتر بخوانید: تحلیل رمان سنگ صبور نوشته‌ی صادق چوبک ؛ زندگی آلوده این چند نفر

تحلیل رمان رهش نوشته‌ی رضا امیرخانی

این رمان از پرخواننده ترین رمان های دهه‌ی هشتاد بوده است. از دیگر آثار او می‌توان به از به، داستان سیستان، نشت نشا، بیوتن اشاره کرد. امیرخانی برنده‌ی جوایز متعددی در جشنواره های داخلی شده است. کتاب ارمیا در اولین دوره‌ی جشنواره‌ی مهر و دومین جشنواره‌ی دفاع مقدس مورد تقدیر قرار گرفت. کتاب منِ او در دومین جشنواره‌ی مهر مورد تقدیر قرار گرفت و یکی از سه کتاب برگزیده‌ی منتقدان مطبوعات و سه کتاب برگزیده‌ی سال ۱۳۷۹ شد. آخرین اثر او رمان رهش است که اولین بار در زمستان ۱۳۹۶ توسط نشر افق تهران به چاپ رسیده است. این کتاب امسال اثر برگزیده‌ی یازدهمین دوره‌ی جایزه‌ی ادبی جلال آل احمد در بخش رمان و داستان بلند شده است.

بیشتر بخوانید: معرفی رمان سپیده دم ایرانی نوشته‌ی امیر حسن چهلتن

رضا امیرخانی متولد ۱۳۵۲ در تهران، نویسنده و منتقد ادبی

رضا امیرخانی متولد ۱۳۵۲ در تهران، نویسنده و منتقد ادبی

در ادامه‌ی تحلیل رمان رهش نوشته‌ی رضا امیرخانی به خلاصه‌ی رمان می‌پردازیم. زن میانسالی به نام لیا با همسر و فرزند کوچکش ایلیا در لابه لای برجهای سر به فلک کشیده‌ی تهران در خانه‌ی موروثی پدر لیا زندگی می‌کنند. پسر کوچک خانواده بیمار است و مشکل تنفسی دارد. علا، همسر لیا معاون شهردار است. لیا که خود معماری خوانده است به دلیل مریضی فرزندش در خانه مانده است. بیماری ایلیا ناشی از آلودگی تهران است. رمان ماجرای زندگی لیا و ایلیا و علا در تهران است با همه‌ی برج ها و آلودگی ها و مسایل و مشکلات. رمان را زن داستان لیا روایت می‌کند.

«اسب ها از دو روز قبل ش سم می‌کوبانند. سگ ها دندان به هم می‌سایند. شب ش گربه ها خرناس می‌کشند. کبوترها بی قراری می‌کنند و نصف شب تو لانه در جا بال می‌زنند. قزل آلاها عوض این که بالا بیایند، خودشان را رها می‌کنند در مسیر پایین دست رود. ماهی های آکواریوم اما همان جور مثل ابله با لب های بی صدا می‌گویند«یو» و از دهان شان حباب بیرون می‌دهند. من اما یقین دارم که مردها فقط ظرف می‌کشانند.»

بیشتر بخوانید: تحلیل رمان سمفونی مردگان اثر عباس معروفی

گفتیم که ماجراها را لیا روایت می‌کند و این روایت را در نه فصل انجام می‌دهد. در این بین اما یک فصل را دختر دیگری روایت می‌کند که دلیل آن را در نمی یاببم. در داستان های چند لتی عوض شدن راوی و به تبع آن زاویه دید به دلیل نیاز فرمی و یا محتوایی در داستان اتفاق می‌افتد. اما اینجا هیچ لزومی به این تغییر نبوده است. و به نظر می‌رسد امیرخانی صرفا به جهت پر کردن فصل های رمان زاویه‌ی دید را تنها در یک فصل تغییر داده است که این تغییر زاویه دید در روند داستان رمان نیز هیچ تاثیری ندارد.

حالا در این قسمت متن تحلیل رمان رهش نوشته‌ی رضا امیرخانی به درونمایه و دغدغه های رمان می‌پردازیم. موضوع آلودگی هوا، مدیریت شهری، برج هایی که هر روز از نقطه ای از شهر علم می‌شوند، از بین رفتن پارک ها و فضای سبز از جمله موضوعات چالش برانگیز شهر های بزرگ ایران از جمله تهران است. موضوعی که همواره در تیتر خبرها قرار دارد. اما شاید در کمتر رمان و داستانی به این موضوع پرداخته شده باشد. این موضوع دستمایه‌ی رمان رهش نوشته‌ی رضا امیر خانی شده است. ماجراها از زاویه‌ی دید لیا روایت می‌شود. معماری که ساکن خانه‌ی قدیمی موروثی پدرش است و خاطرات بسیاری از تهران قدیم دارد. و حالا با یک پسر بیمار در تهران مدرن روزگار می‌گذراند.

بیشتر بخوانید: تحلیل رمان جزیره سرگردانی سیمین دانشور

تحلیل رمان رهش نوشته‌ی رضا امیرخانی ؛ تهران گَرِ گورِ بی درخت

تحلیل رمان رهش نوشته‌ی رضا امیرخانی ؛ تهران گَرِ گورِ بی درخت

و در ادامه‌ی تحلیل رمان رهش نوشته‌ی رضا امیرخانی باید گفت که با اینکه درونمایه و ماجراهای رمان البته تنها به آلودگی و گسترش شهر تهران محدود نمی شود. و تغییر جامعه‌ی ایرانی و افراد جامعه و دورویی و تظاهر و سواستفاده از موقعیت نیز بخش دیگری از این رمان است. اما حتی این دغدغه‌ی به ظاهر و اندکی جهانشمول تر باعث نشده است که رمان دغدغه‌ی انسانی فراگیری داشته باشد. شاید بتوان گفت که مخاطب این رمان تنها می‌توانند تهرانی های باشند آن هم نه تمام تهرانی ها، شهروندانی که در شمال تهران ساکن هستند می‌توانند مخاطبان این رمان باشند. شخصیت های داستانی به خوبی پرداخته نشده اند و سفید و سیاه هستند و بعدهای مختلف ندارند. تصمیمات و کنش و واکنش های آن ها خیلی مواقع باور پذیر نیست.

در انتهای تحلیل رمان رهش نوشته‌ی رضا امیرخانی باید گفت که آثار رضا امیرخانی همواره آثاری معترض و دغدغه مند بوده اند. و او به موضوعات و مسایل اجتماعی و سیاسی روز در آثار خود می‌پردازد. امیرخانی همواره انتقاداتی گاه صریح و گاه به شکل ضمنی نسبت به سیاست‌های مسئولان دولت‌های هر دو جناح اصول‌گرا و اصلاح‌طلب و هم‌چنین دولت‌های دوران جنگ ایران و عراق و دولت سازندگی، ابراز داشته‌است.

بیشتر بخوانید: تحلیل رمان طریق بسمل شدن نوشته‌ی محمود دولت آبادی، نگاهی نو به جنگ ایران و عراق

برای درج دیدگاه کلیک کنید

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو بالا