اقتصادی

آینده بازار جهان نفت پس از خروج احتمالی آمریکا از برجام

با وجود دیدگاه هایی که عقیده دارند حتی با وجود اعمال مجدد تحریم های علیه ایران، تولید نفت کشور مانند گذشته وارد سراشیب سقوط نخواهد شد.

تغییرات در کابینه دونالد ترامپ در واپسین روزهای سال ۹۶ و روزهای آغازین سال ۹۷ و سپردن فرمان وزارت امور خارجه و امنیت ملی آمریکا به دست افراد تندرو و رادیکال، خود به تنهایی می تواند زمینه ساز افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی گردد. البته قیمت جهانی نفت مثل سایر آیتم ها سرنوشتش به برجام گره خورده است.

تغییرات در کابینه دونالد ترامپ در واپسین روزهای سال ۹۶ و روزهای آغازین سال ۹۷ و سپردن فرمان وزارت امور خارجه و امنیت ملی آمریکا به دست افراد تندرو و رادیکال، خود به تنهایی می تواند زمینه ساز افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی گردد. البته قیمت جهانی نفت مثل سایر آیتم ها سرنوشتش به برجام گره خورده است. در ادامه با بررسی آینده بازار جهان نفت پس از خروج احتمالی آمریکا از برجام همراه نت نوشت باشید.

اواسط ماه مه ضرب العجل رئیس جمهور آمریکا به پایان می رسد و باید در خصوص تمدید یا عدم تمدید تعلیق تحریم های هسته ای ایران تصمیم گیری کند. تندرو شدن کابینه ترامپ به خصوص با معرفی مایک پمپئو از جانب دونالد ترامپ برای به عهده گرفتن سکان وزارت امور خارجه، معرفی جان بولتن به عنوان مشاور امنیت ملی، ماندن آمریکا در توافق بین المللی برجام را در هاله ای از ابهام قرار داده است. پمپئو و بولتن دو فرد مخالف افراطی با توافق هسته ای ایران و پنج قدرت جهانی شهرت دارند. در واقع چنانچه ترامپ با حمایت وزیر امور خارجه جدید به وعده انتخاباتی خود در خصوص خارج شدن از توافق برجام را اجرایی نماید، تحریم هایی که به واسطه توافق برجام به حالت تعلیق درآمده بود، بار دیگر علیه ایران اعمال شده و فشار آمریکا به کشورهای دنیا برای کاهش خرید نفت از ایران آغاز خواهد شد.

حتی به گفته تحلیل گران یکی از مسائلی که بن سلمان در سفر خود به آمریکا با ترامپ مطرح کرده است در خصوص شرایط به وجود آمده در بازارهای جهانی نفت پس از خروج احتمالی آمریکا از برجام بوده است. به یاد داریم پیش از توافق برجام این کشور عربستان بود که با همکاری آمریکا برای تحت فشار قرار دادن ایران با افزایش عرضه نفت در بازار جهان باعث کاهش قیمت نفت تا قیمت ۲۰ دلار شده بود. در صورتی که با فشار ترامپ و پس از خروج آمریکا از برجام، بخشی از تولیدات نفت ایران از بازار نفت و کاهش عرضه این کالاست.

ژانویه زمانی بود که ترامپ تعلیق تحریم های  هسته ای ایران را بر اساس توافق برجام تمدید کرد. اما او در همان زمان نیز نارضایتی خود را از ادامه حضور ایالات متحده در توافق هسته ای با ایران علنی کرد و در آخرین بار تمدید تحریم ها اعلام کرد که این مرتبه آخرین مرتبه ای است که اقدام به تمدید تحریم ها می نماید و در صورتی که ساختار برجام طبق آنچه که مطابق میل ترامپ است عوض نشود در ماه مه از برجام خارج خواهد شد. اکنون ترامپ کمتر از ۶ هفته دیگر باید در رابطه با تعلیق مجدد تحریم های ایران تصمیم گیری کند.

در کابینه تغییراتی را به وجود آورده است که سیگنال های مثبتی در موافقت با برجام صادر نمی شود. اخراج ناگهانی رکس تیلرسون و گماشتن فردی همچون بولتن به سمت مشاور امنیت ملی همه تازه ترین تصمیمات مرتبط با امور بین الملل ترامپ است. به دستور رئیس جمهور آمریکا، پمپئو صندلی ریاست خود در سازمان سیا را ترک کرد تا بعد از تیلرسون وزیر امور خارجه آمریکا شود. با تغییرات به وجود آمده افراد رادیکال تر به حلقه نزدیکان ترامپ اضافه شده اند. اما پس از برکناری تیلرسون از طریق یک توئیت رسمی، بازار نفت با شوک مثبت همراه شد. هر چند کارشناسان بر این باورند این واکنش بازار به تصمیم ترامپ مقطعی می باشد. اما چنانچه مخالف ها با برجام از سمت آمریکا اوج بگیرد و منجر به از بین رفتن توافق برجام شود موج جدید کاهش عرضه و رشد قیمت ها همراه خواهد بود. این یکی از آثاری است که با لغو احتمالی برجام شاهد آن خواهیم بود. حال می خواهیم ببینیم تصمیمات گرفته شده و تصمیمات احتمالی آینده در خصوص برجام چه تاثیری بر بازار نفت جهانی خواهد داشت؟

به عقیده کارشناسان تصمیم اخیر ترامپ برای جایگزین کردن فردی تندرو به عنوان وزیر امور خارجه اگر چه بر صعودی کردن قیمت نفت در روز انتشار این خبر تاثیر آنی داشت اما برای اثرگذاری پایدار به بازه ای حدودا شش ماهه نیاز دارد. این دیدگاه تاکید دارد حتی اگر تحریم های ثانویه بار دیگر علیه ایران اعمال شود کاهش تولید نفت کشور طی چند ماه آینده رقم خواهد خورد. در تئوری، چنانچه  تحریم های ثانویه آمریکا یک بار دیگر علیه کشور ایران اعمال شود می توان هزاران بشکه از تولیدات نفت خام ایران از بازار جهانی حذف شود. چنین رویدادی در حالی از سوی کارشناسان پیش بینی می شود که از نگاه آن ها کاهش شدید تولیدات نفت خام ایران مانند آنچه در دوران پیش از برجام تا پیش از اجرای برجام رقم خورد بسیار دور از ذهن به نظر می رسد. به گفته کارشناسان تمام تهدیدهای آمریکا علیه ایران برای جلوگیری از ورود سرمایه به صنعت نفت ایران است. بر این اساس کارشناسان عقیده دارند که تهدید های آمریکا نمی تواند بار دیگر تولید روزانه نفت ایران را به سطح سال های پیش از اجرای برجام کاهش دهد. بر اساس آخرین آمار اعلام شده از سوی مسئولان کشور، در حال حاضر حدود ۳٫۷ میلیون بشکه در روز نفت خام  تولید می شود. با احتساب میعانات گازی، صادرات نفت ایران حدود ۲٫۴ میلیون بشکه در روز است. پس از اجرای برجام ایران طی مدت کوتاهی توانست تولید نفت خود را به سطح پیش از تحریم ها برساند و سهم بازار از دست رفته خود را احیا کند. در عین حال ایران به برخی مشتریان اروپایی خود، برای نخستین بار نفت صادر کرد. تمام این موارد افزایش صادرات نفت خام ایران به آسیا و اروپا را در پی داشته است.

با وجود دیدگاه هایی که عقیده دارند حتی با وجود اعمال مجدد تحریم های علیه ایران، تولید نفت کشور مانند گذشته وارد سراشیب سقوط نخواهد شد.  این انتظار وجود دارد که بخشی از تولیدات نفت ایران از شرایط سختگیرانه احتمالی در آینده متاثر شود. در چنین شرایطی حذف بخشی از تولیدات ایران از بازار نفت می تواند تاثیر چشمگیری بر تسریع ایجاد تعادل در روند عرضه و تقاضای نفت داشته باشد. اما دو مانع بر سر راه این اتفاق وجود دارد. تولیدات شیل و افزایش تولید کشورهای حاضر در توافق کاهش تولید. با تمام تهدیدهایی که از جانب ترامپ علیه نفت ایران وجود دارد، انتظار می رود رشد تولید شیل آمریکا مانعی جدی برای اثرگذاری کاهش احتمالی صادرات نفت ایران به بازار جهانی باشد. از سوی دیگر، هر گونه افت تولید یا صادرات از سوی ایران می تواند به سرعت از سوی عربستان، کویت، امارات، عراق و روسیه جبران شود. پایبندی به توافق کاهش تولید، بخشی از ظرفیت تولید نفت کشورهای عضو و غیرعضو اوپک را خالی نگه داشته است. به این ترتیب در صورت کم رنگ شدن نقش ایران در بازار نفت، کشورهای حاضر در توافق کاهش تولید، قابلیت افزایش سریع تولیدات را دارند.

در حال حاضر معامله گران بازار نفت با توجه به مخالفت جدی ترامپ با قراردادی که آن را بدترین قرارداد تاریخ آمریکا عنوان کرده، انتظار دارند فشار بیشتری از سوی آمریکا علیه ایران تحمیل شود. با این حال نکته ای که در این میان توجه به آن ضروری است این است که رئیس جمهوری آمریکا و وزیر خارجه جدید او، با وجود ادعایی که برای پایان دادن به برجام دارند، برای انجام این کار محدودیت های دیپلماتیک مواجه هستند. در این میان حمایت اتحادیه اروپا از جمله انگلیس، فرانسه و آلمان از توافق هسته ای نیز قابل توجه است. این کشورها بر خلاف آمریکا، تمایل چندانی به خروج از برجام و اعمال تحریم های علیه ایران ندارند. می توان گفت اهداف اقتصادی در حمایت ان ها از برجام بیشترین اثر را دارد.

روسیه نیز کشوری است که به علت اختلافاتی که در حال حاضر با آمریکا دارد( به خصوص بعد از اخراج دیپلمات های روسی از آمریکا که این تنش شدیدتر شده است) به احتمال زیاد در پایان دادن به برجام همکاری نخواهد کرد. روابط بین روسیه و آمریکا این روزها پس از بحران اخراج دیپلمات های روسیه از خاک آمریکا به پایین ترین سطح خود رسیده است. چین نیز کشوری است که در جریان مخالفت ترامپ با برجام، به احتمال زیاد به نفع ایران رای خواهد داد. آمریکا اخیرا وارد یک جنگ تجاری با کشور چین شده است که روابط این دو کشور را با ابهاماتی روبه رو کرده است. در این شرایط حتی اگر توافق برجام توسط آمریکا و شخص ترامپ کنار گذاشته شود ممکن است جریان صادرات نفت خام ایران به اروپا و آسیا با توقف یا کاهش زیادی روبرو نشود. در حال حاضر اروپا حدود ۴۰ درصد از نفت های صادراتی ایران را دریافت می کند. از دیگر سو ترامپ در جریان جنگ اقتصادی که با اعمال تعرفه واردات فولاد به این کشور راه انداخته است، با خشم اروپا و چین مواجه شد. به طوری که ترامپ مجبور شد تعدادی از کشور ها را از این قانون مستثنی کند. آسیا نیز ۶۰ درصد از نفت صادراتی ایران را دریافت می کند و در دوران اعمال تحریم های هسته ای علیه ایران، همچنان خریدار نفت ایران باقی ماند.

هر چند برخی از مشتریان نفتی کشورمان در آسیا پیش از این اعلام کرده بودند که حتی اعمال تحریم های مجدد علیه ایران تاثیر چشمگیری بر تقاضای نفت ایران نخوهد داشت. با این حال بازی تازه ای که رئیس جمهور آمریکا آغاز کرده است برندگانی نیز خواهد داشت. در میان تمام کشورهایی که می توانند کاهش احتمالی تولیدات ایران را جبران کنند، عربستان سعودی است که می تواند برنده حقیقی بازگشت احتمالی دوباره تحریم ها علیه ایران شود. با توجه به اختلافاتی که میان ایران و عربستان وجود دارد، مقامات سعودی از موضع گیری های یک طرفه آمریکا علیه ایران رضایت دارند. به این ترتیب عربستان نه تنها می تواند به واسطه افزایش تولیداتش در صورت حذف احتمالی تولید نفت ایران از بازار جهانی نفت سود قابل توجهی به جیب بزند، بلکه با سخت تر شدن شرایط بین المللی و اقتصادی ایران، می تواند امتیازهای سیاسی بیشتری در منطقه و دنیا به دست آورد.

عربستان سعودی حتی اگر با خروج احتمالی نفت ایران از بازار، تولیدات خود را جایگزین آن نکند نیز به واسطه  اثرگذاری بیشتر توافق کاهش تولید از سوی اوپک، از اتفاقات به وجود کمال استفاده را خواهد کرد. در حال حاضر کاهش ناخواسته تولید نفت در ونزوئلا که اتفاقا تحت فشار تحریم های آمریکا نیز قرار دارد، سود قابل توجهی را نصیب عربستان سعودی کرده است. فراموش نکنیم که در مقاله اخیر گاردین در خصوص آینده عربستان، طبق پیش بینی ها عربستان به دلیل جنگ یمن که به حالت فرسایشی درآمده است در حال خالی شدن بودجه این کشور است و طبق پیش بینی این نشریه عربستان در آینده ای نزدیک با این رویه ورشکسته خواهد شد. لذا می بینیم که این کشور نیاز مبرمی به درآمد بیشتر دارد. لذا می توان پیش بینی کرد بن سلمان و دولت متبوعش از بالارفتن قیمت نفت به واسطه تنش های جهانی و خروج آمریکا از برجام بیشترین نفع را خواهد برد.

به کانال تلگرام نت نوشت بپیوندید به صفحه اینستاگرام نت نوشت بپیوندید
برای درج دیدگاه کلیک کنید

پاسخی بگذاید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برو بالا